Dil, adamzat taryhynyň iň esasy aragatnaşyk serişdeleriniň biri bolup, medeniýetleriň arasynda köpri gurmak wezipesini ýerine ýetirýär. Häzirki wagtda globallaşmagyň çalt depginlerde ösýän döwründe dürli dilleri öwrenmek we şol dilleriň arasynda dogry hem täsirli terjime edip bilmek öňküsinden hem has möhüm boldy. Iňlis dili halkara aragatnaşykda giňden ulanylýan dil bolsa, türkmen dili baý taryhy we medeni mirasy bilen Merkezi Aziýanyň möhüm dilleriniň biridir.
Şu nukdaýnazardan taýýarlanan “Makul Iňlisçe- Türkmençe Sözlük”, “Makul Iňlisçe- Türkmençe Dil Gollanmasy” we “Makul Iňlisçe we Türkmençe Nakyllar Kitaby” bu iki diliň arasynda köpri gurmagy maksat edinýän giňişleýin we amaly çeşmelerdir.
Bu eserleriň esasy maksady iňlis dilini öwrenmek isleýän türkmen dilinde gürleýänler hem-de türkmen dilini öwrenmek isleýän iňlis dilinde gürleýänler üçin ygtybarly we düşnükli gollanma hödürlemekden ybaratdyr. Sözlük bölümi gündelik durmuşda iň köp ulanylýan sözleri we aňlatmalary öz içine alar ýaly üns bilen taýýarlanyldy. Sözler diňe bir many taýdan gabat gelmegi boýunça däl-de, eýsem olaryň ulanylyş konteksti hem göz öňünde tutulyp saýlandy. Şeýlelikde, ulanyjylar diňe sözleri ýat tutmak bilen çäklenmän, olary dogry ýerde we dogry manyda ulanmak ukybyny hem ösdürerler.
Dil gollanmasy bolsa dil öwreniş prosesine ulgamlaýyn çemeleşýär. Iňlis dili bilen türkmen diliniň grammatik tapawutlaryny açyk we düşnükli görnüşde düşündirip, öwrenijilere iki diliň gurluşyna has gowy düşünmäge kömek edýär. Bu bölümde esasy grammatika düzgünlerinden başlap has ýokary derejeli mowzuklara çenli giň mazmun hödürlenýär. Mundan başga-da, mysal sözlemler we amaly maşklar arkaly öwrenilen maglumatlaryň berkitilmegi maksat edinilýär. Dil öwrenmegiň diňe nazary maglumat bilen çäklenmeli däldigi göz öňünde tutulyp, ulanyjylaryň işjeň gatnaşygyny höweslendirýän çemeleşme kabul edilýär.
Nakyllar kitaby bolsa diliň medeni ölçegini öň plana çykarýar. Nakyllar jemgyýetiň durmuş tejribelerini, gymmatlyklaryny we dünýä garaýşyny şöhlelendirýän möhüm dil elementleridir. Iňlis we türkmen nakyllarynyň bir ýere jemlenmegi diňe bir dil öwrenmegi däl, eýsem medeni düşünjäni hem çuňlaşdyrmagy maksat edinýär. Bu bölümde ýerleşdirilen nakyllar olaryň manylary we ulanylyş ýagdaýlary bilen bilelikde hödürlenip, okyjylaryň iki medeniýet barada has giň düşünje gazanmagyna mümkinçilik berýär.
Bu üç eser bilelikde seljerilende, dil öwrenişine köpugurly proses hökmünde seredýän bitewi çemeleşme ýüze çykýar. Sözlük söz baýlygyny ösdürmäge kömek edýän bolsa, dil gollanmasy diliň gurluşyna düşünmegi ýeňilleşdirýär, nakyllar kitaby bolsa medeni çuňluk berýär. Bu bitewilik ulanyjylaryň dili diňe bir aragatnaşyk serişdesi hökmünde däl-de, eýsem medeniýetiň göterijisi hökmünde görmegine ýardam berýär.
Netijede, Makul Iňlisçe-Türkmençe Sözlük, Makul Iňlisçe-Türkmençe Dil Gollanmasy we Makul Iňlisçe we Türkmençe Nakyllar Kitaby dil öwreniş prosesinde zerur bolan esasy elementleri bir ýere jemleýän gymmatly çeşmelerdir. Bu eserleriň şahsy öwrenijilere hem-de bilim edaralaryna peýda getirmegi we iňlis dili bilen türkmen diliniň arasynda has berk aragatnaşyk köprüsiniň gurulmagyna goşant goşmagy maksat edinilýär.
Bu möhüm goşandyň türkmen diline we medeniýetine bolan gyzyklanmany artdyrjakdygyna hem-de täze ylmy we okuw işleriniň döremegine ýol açjakdygyna ynanýaryn.
Derýa Soýsal barada…
Derýa Soýsal belgiýaly žurnalist we ylmy-barlagçy bolup, Türkmenistan we Özbegistan Daşary işler ministrlikleri tarapyndan media ulgamynda akkreditasiýa berlen hünärmendir. Ol halkara metbugat guramalary, aýratyn-da “EU Reporter” bilen hyzmatdaşlyk edýär we EUReflect neşiriniň redaktory bolup işleýär.
Ol Ýewropa Bileleşigi bilen Merkezi Aziýanyň arasyndaky gatnaşyklary boýunça ýöriteleşen hünärmen hökmünde tanalýar. Derýa SoýsalBrýusseldäki Université libre de Bruxelles uniwersitetinde ýokary bilim aldy.
Onuň işleri akademiki çykyşlary, halkara maslahatlaryna gatnaşmagy we köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde çap edilen seljermeleri öz içine alýar. Bu işler aýratyn-da Gazagystanyň, Özbegistanyň, Gyrgyzystanyň we Türkmenistanyň daşary syýasatynyň- esasan hem Türkmenistanyň “oňyn bitaraplyk” doktrinasynyň – halkara derejesinde tanadylmagyna möhüm goşant goşdy.
2025-nji ýylda onuň işleri esasan Türkmenistanyň halkara başlangyçlaryny goldamaga gönükdirildi. Birleşen Milletler Guramasy bilen hyzmatdaşlykda yglan edilen “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” başlangyjy bu nukdaýnazardan aýratyn ähmiýete eýedir. Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi tarapyndan berlen media akkreditasiýasy onuň ýurduň halkara jemgyýet bilen ynsanperwer hem-de bilim esasly dialogyny berkitmekdäki resmi ornuny has-da güýçlendirýär.