Watansöýüji, ukyp-başarnykly, beden taýdan sagdyn hem-de terbiýeli ýaş nesilleri kemala getirmek Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow tarapyndan anyk kesgitlenen Türkmenistanyň ösüşiniň strategik wezipeleriniň biridir. Ýurdumyzy mundan beýläk-de durmuş-ykdysady taýdan ösdürmekde uly orny eýeleýändigini, dünýä derejesindäki öňdebaryjy ornuny göz öňünde tutanyňda, ýaşlar syýasaty milli döwlet bähbitleriniň ileri tutulýan ugry bolup durýar.
Hormatly Prezidentimiziň alyp barýan ýaşlar syýasaty hem hut ýaş türkmenistanlylaryň şahsyýet taýdan kemala gelmegine, ösmegine, ukyp-başarnyklarynyň ýokarlanmagyna, jemgyýetiň hem-de döwletiň bähbitlerine, ýaşlaryň aň-paýhas, döredijilik, ruhy mümkinçiliklerini has doly amala aşyryp bilmekleri üçin mümkinçilikleri giňeltmäge has oňaýly şertleri döretmäge gönükdirilendir.
Ýaş raýatlaryň hukuk we durmuş taýdan goraglylygyny üpjün etmek, türkmen halkyna gadymdan bäri mahsus bolan ruhy-ahlak hem-de medeni gymmatlyklary dünýä ýaýmak, sagdyn durmuş ýörelgelerini wagyz etmek, ýaşlarda watansöýüjiligi, ynsanperwerligi, raýat jogapkärçiligini terbiýelemek, olaryň başlangyçlaryny goldamak we höweslendirmek milli strategiýanyň esasy ugurlarynyň hatarynda durýar.
Ýaş nesliň bagtyýar durmuşy, döwrebap bilim almagy, hünär taýdan kämilleşmegi, döredijilik mümkinçiliklerini doly açmagy we jemgyýetiň durmuşyna işjeň gatnaşmagy döwlet ösüşiniň möhüm şertleriniň biridir. Şu nukdaýnazardan, «Türkmenistanda ýaşlar barada döwlet syýasatynyň 2031-nji ýyla çenli Döwlet maksatnamasy» ýaşlaryň röwşen geljegine, olaryň ukyp-başarnyklarynyň ösdürilmegine hem-de ýurdumyzyň durmuş-ykdysady ösüşine mynasyp goşant goşjak kämil şahsyýetleriň kemala gelmegine gönükdirilen möhüm ugur hökmünde uly ähmiýete eýedir.
Ýaş nesil – döwletimiziň strategik baýlygy
Her bir döwletiň kuwwaty, ilkinji nobatda, onuň adam mümkinçilikleri, ýaş nesliň bilim derejesi, ruhy dünýäsiniň baýlygy, döredijilik ukyby we Watanyň öňündäki jogapkärçiligi bilen kesgitlenýär. Ýaşlar jemgyýetiň diňe bir geljegi däl, eýsem, şu gününiň hem işjeň döredijilik güýjüdir. Şonuň üçin ýaş nesliň döwrebap bilim almagy, saýlap alan hünärini çuňňur özleşdirmegi, zähmet çekmegi, ylmy gözleglere gatnaşmagy, täze tehnologiýalardan baş çykarmagy we jemgyýetçilik durmuşynda öz ornuny tapmagy döwlet syýasatynyň möhüm ugurlarynyň hatarynda durýar.
Türkmenistanda ýaşlar baradaky döwlet syýasaty ýaş nesliň bähbitlerini goramak, olaryň hukuklaryny we azatlyklaryny üpjün etmek, şahsyýet hökmünde hemmetaraplaýyn ösmegi üçin zerur şertleri döretmek ýörelgelerine esaslanýar. Ýurdumyzda amala aşyrylýan özgertmelerde ýaşlaryň bilimli, giň dünýägaraýyşly, watansöýüji, zähmetsöýer, ýokary ahlakly we döwrebap pikirlenmäge ukyply adamlar bolup ýetişmegine aýratyn ähmiýet berilýär.
«Türkmenistanda ýaşlar barada döwlet syýasatynyň 2031-nji ýyla çenli Döwlet maksatnamasy» atly resminamanyň adynda beýan edilýän uzak möhletli garaýyş hem ýaş nesliň ösüşini yzygiderli, maksada gönükdirilen we geljegi nazarlaýan esasda üpjün etmegiň zerurdygyny görkezýär. Şeýle maksatnamalaýyn çemeleşme ýaşlar bilen bagly meseleleriň diňe şu günüň talaplary bilen çäklenmän, eýsem, geljekki ýyllaryň ösüş zerurlyklaryny hem nazara almak arkaly çözülmegine şert döredýär.
Ýaşlara maýa goýmak – bu ýurduň geljegine maýa goýmakdyr. Sebäbi häzirki wagtda mekdep partasynda bilim alýan okuwçylar, ýokary okuw mekdeplerinde okaýan talyplar, önümçilikde zähmet çekýän ýaş hünärmenler ertirki günüň mugallymlary, lukmanlary, inženerleri, alymlary, telekeçileri, döwlet işgärleri we jemgyýetiň beýleki ugurlarynyň öňdebaryjylary bolup ýetişerler. Olaryň bilim derejesi, ahlak sypatlary, hünär taýýarlygy we täze şertlere uýgunlaşmak başarnygy ýurdumyzyň ösüş depginine gönüden-göni täsir edýär.
Şeýlelikde, ýaşlar baradaky döwlet syýasaty diňe bir ýaş nesli goldamagyň çäresi bolman, eýsem, milli ösüşiň dowamlylygyny üpjün edýän, jemgyýetde döredijilik ruhuny pugtalandyrýan we geljege ynamy artdyrýan strategik ugurdyr.
Bilim we ylym – geljegiň berk binýady
Ýaşlar baradaky döwlet syýasatynyň iň möhüm ugurlarynyň biri hem döwrebap bilimli, ylmy dünýägaraýyşly, özbaşdak pikirlenmäge we täze çözgütleri tapmaga ukyply nesli terbiýeläp ýetişdirmekden ybaratdyr. Häzirki döwürde dünýäde bolup geçýän ylmy-tehnologik özgertmeler bilim ulgamynyň öňünde täze wezipeleri goýýar. Sanly tehnologiýalaryň çalt ösmegi, emeli aňyň dürli pudaklara ornaşdyrylmagy, önümçilikde innowasion çözgütleriň giňden ulanylmagy ýaşlaryň bilim alşyna, hünär saýlaýşyna we geljekki zähmet işine bolan talaplary hem üýtgedýär.
Şeýle şertlerde ýaşlaryň diňe bir nazary bilimleri özleşdirmekleri däl, eýsem, alan bilimlerini iş ýüzünde ulanmagy, maglumatlary seljermegi, meseleleriň çözgüdini tapmagy, topar bolup işlemegi we täze pikirleri öňe sürmegi aýratyn ähmiýete eýe bolýar. Şonuň üçin hem bilim ulgamynyň döwrebaplaşdyrylmagy bilen ýaşlaryň şahsy başarnyklaryny ösdürmek, ylma bolan höwesini artdyrmak we döredijilik mümkinçiliklerini açmak özara baglanyşykly wezipelerdir.
«Türkmenistanda ýaşlar barada döwlet syýasatynyň 2031-nji ýyla çenli Döwlet maksatnamasynyň» kabul edilmegi bu ugurda alnyp barylýan işleriň uzak möhletli maksatlar bilen utgaşdyrylmagyna täze itergi berýär. Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň 2026-njy ýylyň 27-nji oktýabrynda çap edilen maglumatynda hem täze maksatnamanyň ýaşlaryň ylma, innowasiýalara we ösen tehnologiýalara bolan gyzyklanmalaryny goldamaga gönükdirilýändigi bellenilýär.
Ýurdumyzda umumybilim berýän orta mekdepleriň okuwçylaryndan başlap, ýokary okuw mekdepleriniň talyplaryna çenli ýaşlaryň bilim derejesini ýokarlandyrmak, olary häzirki zaman hünärlerine taýýarlamak we ylmy gözleglere çekmek möhüm wezipeleriň biridir. Bu ugurda mugallymlaryň hünär derejesini kämilleşdirmek, okuw maksatnamalaryny döwrüň talaplaryna laýyk getirmek, okuw işinde sanly serişdelerden netijeli peýdalanmak hem-de ýaşlaryň özbaşdak öwrenmek endiklerini ösdürmek aýratyn ähmiýete eýedir.
Bilim diňe bir hünär edinmegiň serişdesi bolman, eýsem, adamyň dünýägaraýşyny giňeldýän, onuň jemgyýetdäki ornuny kesgitleýän we durmuşda dogry çözgütleri kabul etmegine ýardam berýän esasy gymmatlykdyr. Şoňa görä-de, ýaşlaryň okamak, öwrenmek, gözlemek we täze zatlary döretmek höwesini goldamak döwlet bilen jemgyýetiň umumy wezipesidir.
Häzirki wagtda ýaşlaryň daşary ýurt dillerini öwrenmeklerine, halkara bilim giňişliginde tejribe toplamaga, ylmy konferensiýalara we bäsleşiklere gatnaşmaga bolan gyzyklanmalary hem artýar. Daşary ýurt dillerini bilmek ýaş hünärmenleriň halkara ylmy çeşmelerden peýdalanmagyna, dürli ýurtlaryň tejribesini öwrenmegine we daşary ýurtly deň-duşlary bilen hyzmatdaşlyk etmegine mümkinçilik berýär. Şeýle başarnyklar diňe bir şahsy ösüş üçin däl, eýsem, Türkmenistanyň halkara hyzmatdaşlygynyň ösdürilmegi üçin hem möhümdir.
Ylymly ýaşlar ýurduň innowasion ösüşiniň hereketlendiriji güýjüdir. Şonuň üçin ylmyň dürli ugurlarynda zehinli ýaşlary ýüze çykarmak, olaryň ylmy ýolbaşçylar bilen bilelikde işlemegine mümkinçilik döretmek, ylmy taslamalaryna goldaw bermek we gazanan netijelerini önümçilige ornaşdyrmaga ýardam etmek geljek üçin örän ähmiýetli işleriň hataryna girýär.
Sanly döwür we emeli aň: ýaşlaryň täze mümkinçilikleri
XXI asyr maglumatlaryň, sanly çözgütleriň we innowasiýalaryň döwri hökmünde häsiýetlendirilýär. Bu döwürde sanly sowatlylyk diňe bir maglumat tehnologiýalary boýunça hünärmenler üçin däl, eýsem, ykdysadyýetiň, bilimiň, saglygy goraýşyň, oba hojalygynyň, ulagyň, energetikanyň we beýleki pudaklaryň wekilleri üçin hem zerur başarnyga öwrüldi.
Emeli aň tehnologiýalarynyň ösüşi maglumatlary işlemek, ylmy barlaglary geçirmek, önümçilik işlerini kämilleşdirmek we hyzmatlaryň hilini ýokarlandyrmak üçin täze mümkinçilikleri açýar. Şeýle mümkinçiliklerden netijeli peýdalanmak üçin ýaşlar sanly gurallary ulanmagy öwrenmek bilen bir hatarda, maglumatlaryň ygtybarlylygyna baha bermek, şahsy maglumatlary goramak, kiberhowpsuzlyk düzgünlerini berjaý etmek we tehnologiýalardan jogapkärçilikli peýdalanmak endiklerini hem özleşdirmelidirler.
Şu nukdaýnazardan, ýaşlaryň sanly başarnyklaryny ösdürmek, olaryň häzirki zaman tehnologiýalaryna bolan gyzyklanmalaryny goldamak we ylmy-tehnologik başlangyçlaryny höweslendirmek 2031-nji ýyla çenli ýaşlar syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biri hökmünde çykyş edýär.
Sanly ösüş ýaşlaryň öňünde täze hünär mümkinçiliklerini hem açýar. Programmirleme, maglumatlary seljermek, robototehnika, kiberhowpsuzlyk, sanly dizaýn we emeli aň ulgamlary häzirki döwrüň geljegi uly ugurlarynyň hatarynda durýar. Bu ugurlarda bilim alýan ýaşlaryň diňe bir tehniki başarnyklary däl, eýsem, döredijilikli pikirlenmek, meseleleri çözmek we täzeçil çemeleşmeleri ulanmak ukyplary hem kämilleşýär.
Ýaşlaryň tehnologiýalary diňe taýýar görnüşde ulanýan sarp edijiler bolman, eýsem, täze çözgütleri işläp düzýän döredijilere öwrülmegi aýratyn möhümdir. Munuň üçin okuwçylaryň we talyplaryň taslamalar bilen işlemegine, tejribe geçmegine, ylmy barlaglary geçirmegine hem-de özbaşdak pikirlerini synagdan geçirmegine mümkinçilik döredilmelidir.
Şeýle hem sanly giňişlikde maglumatlaryň köplügi ýaşlaryň tankydy pikirlenmek ukybyny ösdürmegi talap edýär. Her bir maglumata seljeriş bilen çemeleşmek, onuň çeşmesini barlamak, ýalan habarlardan tapawutlandyrmak we internetde medeniýetli aragatnaşyk saklamak sanly sowatlylygyň möhüm bölekleridir.
Diýmek, sanly ösüşiň esasy maksady diňe täze tehnologiýalary ulanmak bilen çäklenmän, eýsem, şol tehnologiýalaryň mümkinçiliklerinden jemgyýetiň bähbidine peýdalanyp bilýän, bilimli, jogapkärçilikli we döredijilikli ýaşlary kemala getirmekden ybaratdyr.
Startaplar we innowasion başlangyçlar – ýaşlaryň döredijilik meýdançasy
Her bir täze açyş, täze tehnologiýa ýa-da jemgyýet üçin peýdaly taslama ilkinji nobatda bir pikirden başlanýar. Ýaşlaryň pikirleniş ukyby, täzeçil garaýyşlary we töwekgelçiliklerden çekinmän synanyşmaga bolan islegi innowasion ösüş üçin möhüm mümkinçilikleri döredýär. Şonuň üçin olaryň başlangyçlaryny goldamak, pikirlerini durmuşa geçirmek üçin zerur şertleri döretmek ýaşlar syýasatynyň geljegi nazarlaýan ugurlarynyň biridir.
Startaplar ýaşlaryň döredijilikli pikirlerini anyk önüme, hyzmatlara ýa-da tehnologik çözgütlere öwürmäge mümkinçilik berýän işewürlik başlangyçlarydyr. Olar täze iş orunlarynyň döredilmegine, ykdysady işjeňligiň ýokarlanmagyna we täze bazarlaryň kemala gelmegine ýardam edip biler.
Startap merkezleriniň işi diňe bir täze kärhanalary döretmek bilen çäklenmeli däldir. Şeýle merkezlerde ýaşlar öz pikirlerini ösdürmegi, taslamanyň maksadyny kesgitlemegi, onuň ykdysady we jemgyýetçilik ähmiýetini seljermegi, maliýe serişdelerini meýilleşdirmegi, topary dolandyrmagy we netijeleri bahalandyrmagy öwrenip bilerler.
Mysal üçin, oba hojalygynda suw serişdelerini tygşytlamaga ýardam berýän sanly ulgam, okuwçylaryň bilim alşyny ýeňilleşdirýän elektron platforma, energiýany tygşytlaýan enjam ýa-da daşky gurşawy goramaga gönükdirilen täze çözgüt ýaşlaryň innowasion pikirleriniň jemgyýet üçin peýdaly netijä öwrülip biljekdigini görkezýär.
Şeýle başlangyçlaryň üstünlikli bolmagy üçin ýaşlaryň diňe pikirini öňe sürmegi ýeterlik däldir. Olara tejribeli hünärmenleriň maslahatlary, tehniki mümkinçilikler, degişli bilimler, hyzmatdaşlyk gurşawy we taslamalaryny synagdan geçirmäge şertler gerekdir. Şu ýerde bilim edaralarynyň, ylmy merkezleriň, telekeçilik düzümleriniň we jemgyýetçilik guramalarynyň hyzmatdaşlygy aýratyn ähmiýete eýe bolýar.
Ýaş telekeçileriň täze iş orunlaryny döretmäge, ýerli önümçiligi ösdürmäge, sanly hyzmatlary kämilleşdirmäge we täze bazarlara çykmaga goşant goşmagy ykdysady ösüşiň möhüm çeşmeleriniň biri bolup biler. Şonuň üçin ýaşlaryň telekeçilik başarnyklaryny ösdürmek, olaryň başlangyçlaryna maslahat beriş goldawyny bermek we işewürlik medeniýetini kemala getirmek geljegi nazarlaýan möhüm wezipelerdir.
Hünär we zähmet – özbaşdak durmuşa tarap ýol
Ýaşlaryň jemgyýetde öz ornuny tapmagy, ykdysady taýdan işjeň bolmagy we halal zähmet arkaly durmuşyny gurmagy döwlet ýaşlar syýasatynyň möhüm ugurlarynyň biridir. Hünär edinmek, saýlap alan ugry boýunça kämilleşmek we zähmet bazarynyň talaplaryna laýyk başarnyklary özleşdirmek ýaşlaryň özbaşdak durmuşynyň berk binýadyny döredýär.
Häzirki wagtda hünärleriň mazmuny üýtgeýär, täze iş ugurlary ýüze çykýar, önümçilik we hyzmatlar ulgamy has ýokary bilimleri hem-de amaly başarnyklary talap edýär. Şonuň üçin ýaşlary hünäre ugrukdyrmak işinde diňe bir häzirki zerurlyklary däl, eýsem, geljekde ýüze çykyp biljek hünär talaplaryny hem nazara almak zerurdyr.
Ýaşlaryň hünär saýlamagynda olaryň şahsy gyzyklanmalary, ukyp-başarnyklary, zähmet bazaryndaky mümkinçilikler we jemgyýetiň zerurlyklary özara sazlaşmalydyr. Mekdeplerde hünäre ugrukdyrmak işleriniň geçirilmegi, talyplaryň önümçilik tejribesine gatnaşmagy, ýaş hünärmenleriň tejribeli işgärlerden öwrenmegi we kärhanalar bilen bilim edaralarynyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň ösdürilmegi bu ugurda ähmiýetli bolup biler.
Zähmet diňe bir maddy üpjünçiligiň çeşmesi däl. Ol adamyň jogapkärçiligini, tertip-düzgünini, sabyrlylygyny, topar bolup işlemek ukybyny we jemgyýete peýda getirmäge bolan ymtylyşyny hem ösdürýär. Öz işine döredijilikli çemeleşýän, täze zatlary öwrenmäge taýýar we hünär taýdan ösmegi maksat edinýän ýaşlar islendik pudagyň ösüşine goşant goşup bilerler.
Şeýle hem ýaşlaryň iş bilen üpjünçiligi meselesinde olaryň başlangyçlaryna goldaw bermek, telekeçilik bilen meşgullanmak üçin zerur bilimleri edinmegine ýardam etmek we hünär kämilleşdiriş mümkinçiliklerini giňeltmek möhümdir. Ýaşlaryň ykdysady işjeňligi ýokarlandygyça, olaryň jemgyýetdäki orny hem pugtalanyp, öz geljegine bolan ynamy artýar.
Bu ugurda döwlet edaralarynyň, iş berijileriň, bilim edaralarynyň we ýaşlar guramalarynyň özara hyzmatdaşlygy aýratyn ähmiýete eýedir. Şeýle hyzmatdaşlyk ýaşlaryň hünär taýýarlygyny amaly talaplar bilen utgaşdyrmaga, olaryň mümkinçiliklerini netijeli peýdalanmaga we zähmet durmuşyna üstünlikli goşulyşmagyna şert döredýär.
Ruhy-ahlak terbiýesi we milli gymmatlyklar
Döwrebap bilim, sanly sowatlylyk we hünär başarnyklary ýaşlaryň ösüşi üçin zerur şertlerdir. Emma şahsyýetiň hakyky kämilligi diňe bilim derejesi bilen ölçelmeýär. Onuň ahlak sypatlary, Watana bolan söýgüsi, ene-atasyna we ululara hormaty, zähmete garaýşy, ynsanperwerligi we jemgyýetçilik jogapkärçiligi hem möhüm ähmiýete eýedir.
Türkmen halkynyň asyrlarboýy kemala gelen milli däpleri, ruhy-ahlak gymmatlyklary, edep-ekram ýörelgeleri we ynsanperwer garaýyşlary ýaş nesli terbiýelemekde baý çeşme bolup hyzmat edýär. Maşgalada, bilim edaralarynda we jemgyýetçilik gurşawynda ýaşlara milli mirasa hormat goýmagy, taryhy öwrenmegi, medeniýeti goramagy we ony geljekki nesillere ýetirmegi öwretmek zerurdyr.
Watansöýüjilik diňe bir belent sözlerde däl, eýsem, gündelik durmuşdaky jogapkärçilikli hereketlerde hem ýüze çykýar. Okuwyna yhlasly çemeleşýän okuwçy, ylmy gözleglere gatnaşýan talyp, öz işini halal ýerine ýetirýän ýaş hünärmen, jemgyýetçilik başlangyçlaryna goşant goşýan meýletinçi – bularyň ählisi Watanyň ösüşine hyzmat edýän ýaşlaryň aýdyň mysallarydyr.
Ýaşlarda milli buýsanjy ösdürmek bilen birlikde, beýleki halklaryň medeniýetine, diline we däp-dessurlaryna hormat goýmagy terbiýelemek hem möhüm wezipedir. Häzirki özara baglanyşykly dünýäde açyk pikirlenmek, medeniýetara düşünişmek we halkara hyzmatdaşlyga taýýarlyk ýaşlaryň şahsy hem-de hünär taýdan ösmegine ýardam edýär.
Şeýle terbiýe ýaşlaryň öz milli köklerine daýanmak bilen bir hatarda, dünýäniň ösüşini dogry seljerip bilýän, täzeçillige açyk we umumadamzat gymmatlyklaryna hormat goýýan şahsyýetler bolup ýetişmegine şert döredýär.
Maşgalanyň, mekdebiň, ýokary okuw mekdebiniň we jemgyýetiň terbiýeçilik işleriniň sazlaşykly alnyp barylmagy hem aýratyn ähmiýete eýedir. Çünki ýaş nesliň dünýägaraýşy diňe bir okuw sapaklarynda däl, eýsem, maşgaladaky gatnaşyklarda, jemgyýetçilik gurşawynda we gündelik durmuşdaky göreldelerde hem kemala gelýär.
Ekologik medeniýet we durnukly ösüş
Häzirki döwürde daşky gurşawy goramak, tebigy serişdelerden rejeli peýdalanmak we ekologik deňagramlylygy saklamak dünýä jemgyýetçiliginiň öňünde duran möhüm meseleleriň biridir. Bu meseleleriň çözülmeginde ýaş nesliň orny aýratyn ähmiýete eýedir. Sebäbi şu gün kabul edilýän ekologik çözgütler geljekki nesilleriň ýaşaýyş şertlerine gönüden-göni täsir edýär.
Ýaşlarda ekologik medeniýeti kemala getirmek tebigata aýawly çemeleşmegi, suw we energiýa serişdelerini tygşytlamagy, daşky gurşawyň arassalygyny saklamagy hem-de tebigy baýlyklaryň ähmiýetine düşünmegi öz içine alýar. Bu ýörelgeleriň gündelik durmuşda berjaý edilmegi ýaşlaryň raýat jogapkärçiliginiň hem möhüm görkezijisidir.
Bilim edaralarynda ekologik mowzuklara bagyşlanan sapaklaryň, ylmy-amaly çäreleriň, bag ekmek we arassaçylyk boýunça başlangyçlaryň geçirilmegi ýaşlaryň daşky gurşawa bolan garaýşyny ösdürmäge ýardam edip biler. Şeýle çäreler ýaşlaryň diňe nazary bilim almagyna däl, eýsem, öz ýaşaýan ýeriniň abadançylygyna amaly goşant goşmagyna hem mümkinçilik berýär.
Mundan başga-da, ýaşlaryň «ýaşyl» tehnologiýalara, gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerine, suw tygşytlaýjy ulgamlara we ekologik taýdan arassa önümçilik çözgütlerine bolan gyzyklanmalaryny goldamak geljegi nazarlaýan ugurlaryň biridir. Bu ugurlarda ylmy gözlegleriň geçirilmegi we innowasion taslamalaryň taýýarlanmagy ýaşlaryň bilimini jemgyýetçilik bähbitleri bilen utgaşdyrmaga şert döredýär.
Ekologik düşünjelilik ýaşlaryň diňe bir tebigata bolan garaýşyny däl, eýsem, sarp ediş medeniýetini, jemgyýetçilik jogapkärçiligini we geljek barada pikirlenmek ukybyny hem ösdürýär. Şonuň üçin ekologik terbiýe ýaşlar syýasatynyň bilim, terbiýe we innowasiýa ugurlary bilen sazlaşykly alnyp barylmalydyr.
Ýaş maşgalalar we durmuş goldawy
Ýaşlaryň özbaşdak durmuş gurmagy, maşgala gymmatlyklaryny gorap saklamagy we geljek nesilleri terbiýelemäge taýýarlyk görmegi jemgyýetiň durnukly ösüşi üçin möhüm ähmiýete eýedir. Maşgala ynsanperwerligiň, özara hormatyň, jogapkärçiligiň we terbiýäniň ilkinji mekdebidir.
Ýaş maşgalalaryň durmuş taýdan durnuklylygynyň pugtalandyrylmagy olaryň geljege ynam bilen garamagyna, çagalaryň terbiýesine we bilim almagyna ýeterlik üns bermegine ýardam edýär. Şonuň üçin ýaş maşgalalaryň hukuklarynyň goralmagy, olaryň durmuş meseleleriniň çözülmegine ýardam berilmegi we maşgala gymmatlyklarynyň wagyz edilmegi döwlet ýaşlar syýasatynyň möhüm ugurlarynyň hatarynda durýar.
Ýaşlary maşgala durmuşyna taýýarlamak diňe bir maddy meseleler bilen çäklenmeýär. Özara düşünişmek, birek-birege hormat goýmak, jogapkärçiligi paýlaşmak, çagalaryň terbiýesine bilelikde gatnaşmak we maşgala agzalarynyň arasynda ynamly gatnaşyklary ösdürmek hem möhüm ähmiýete eýedir.
Şeýle hem ýaşlaryň kyn durmuş ýagdaýlaryna düşen mahalynda degişli goldawdan peýdalanmak mümkinçilikleriniň bolmagy olaryň jemgyýetçilik durmuşyndan üzňeleşmeginiň öňüni almakda ähmiýetlidir. Her bir ýaş adamyň jemgyýetde öz ornuny tapmagyna, bilim almagyna, hünär edinmegine we başarnyklaryny durmuşa geçirmegine şert döretmek ynsanperwer jemgyýetiň möhüm görkezijisidir.
Ýaşlaryň durmuş taýdan goraglylygynyň pugtalandyrylmagy bilen olaryň şahsy başlangyçlara bolan ynamy, jemgyýetçilik işjeňligi we geljekki maksatlaryna ýetmäge bolan höwesi hem artýar.
Meýletinçilik we jemgyýetçilik işjeňligi
Jemgyýetiň ösüşi diňe döwlet edaralarynyň ýa-da aýratyn hünärmenleriň işi bilen çäklenmeýär. Onda raýatlaryň, aýratyn-da, ýaşlaryň işjeň gatnaşmagy uly ähmiýete eýedir. Jemgyýetçilik başlangyçlaryna gatnaşmak, meýletinçilik işlerini alyp barmak we beýleki adamlara ýardam bermek ýaşlarda raýat jogapkärçiligini, ynsanperwerligi we özara goldaw medeniýetini ösdürýär.
Meýletinçilik ýaşlaryň boş wagtlaryny manyly geçirmegine, täze başarnyklary edinmegine, dürli ýaşdaky adamlar bilen hyzmatdaşlyk etmegine we jemgyýet üçin peýdaly işleri amala aşyrmagyna mümkinçilik berýär. Daşky gurşawy goramak, jemgyýetçilik çärelerini guramak, haýyr-sahawat başlangyçlaryna gatnaşmak we bilim taýdan goldawa mätäç adamlara ýardam bermek meýletinçilik işleriniň dürli görnüşleriniň hataryndadyr.
Ýaşlaryň jemgyýetçilik durmuşyna gatnaşmagy olaryň pikirlerini beýan etmek, täze teklipleri öňe sürmek we umumy meseleleriň çözgüdine goşant goşmak ukyplaryny hem ösdürýär. Şonuň üçin ýaşlaryň başlangyçlaryna hormat goýmak, olaryň tekliplerini diňlemek we jemgyýetçilik taslamalaryna gatnaşmaklary üçin mümkinçilik döretmek möhümdir.
Bu ugurda ýaşlar guramalarynyň, bilim edaralarynyň, jemgyýetçilik birleşikleriniň we ýerli düzümleriň özara hyzmatdaşlygy ýaşlaryň işjeňligini artdyrmaga ýardam edip biler. Şeýle hyzmatdaşlyk ýaşlaryň jemgyýetçilik jogapkärçiligini duýmagyna, öz mümkinçiliklerine ynamynyň artmagyna we jemgyýetçilik bähbitlerine gönükdirilen başlangyçlaryň köpelmegine şert döredýär.
Ýaşlaryň işjeň raýatlyk garaýşy olaryň diňe bir öz geljegine däl, eýsem, jemgyýetiň umumy abadançylygyna hem jogapkärçilikli çemeleşýändigini görkezýär. Şonuň üçin ýaşlaryň pikirlerini we başlangyçlaryny goldamak jemgyýetçilik ösüşiniň möhüm şertleriniň biridir.
Halkara hyzmatdaşlyk – tejribe alyşmagyň giňişligi
Häzirki zaman dünýäsi özara hyzmatdaşlygyň, tejribe alyşmagyň we bilimleriň serhetlerden aşyp ýaýramagynyň ähmiýetini has-da artdyrýar. Ýaşlaryň halkara hyzmatdaşlygyna gatnaşmagy olaryň dünýägaraýşyny giňeltmäge, dürli ýurtlaryň bilim we ylym ulgamyndaky tejribelerini öwrenmäge, täze dostluk gatnaşyklaryny ýola goýmaga hem-de öz bilimlerini baýlaşdyrmaga mümkinçilik berýär.
Türkmenistanyň ýaşlarynyň halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek ugrunda alnyp barylýan işler bu ugurda möhüm ähmiýete eýedir. Ýurdumyzda «Türkmenistanyň ýaşlarynyň halkara hyzmatdaşlygynyň 2023–2030-njy ýyllar üçin Strategiýasynyň» tassyklanmagy hem ýaşlaryň halkara gatnaşyklaryna gatnaşmagyny ösdürmäge gönükdirilen başlangyçlaryň biridir. Bu resminama we 2031-nji ýyla çenli ýaşlar baradaky Döwlet maksatnamasy ýaşlaryň mümkinçiliklerini ösdürmek hem-de olaryň jemgyýetçilik durmuşyna gatnaşmagyny giňeltmek babatda biri-birini doldurýan möhüm ugurlary emele getirýär.
Halkara ylmy maslahatlar, ýaşlar forumlary, bilim bäsleşikleri, medeni çäreler we tejribe alyşmak maksatnamalary ýaşlaryň täze bilimleri edinmegine hem-de dürli ugurlarda hyzmatdaşlyk etmegine şert döredýär. Şeýle çärelerde ýaşlar öz pikirlerini beýan etmegi, ylmy netijelerini tanyşdyrmagy we halkara derejesinde pikir alyşmagy öwrenýärler.
Halkara hyzmatdaşlyk milli gymmatlyklary dünýä ýaýratmak üçin hem möhüm mümkinçilikdir. Türkmen ýaşlarynyň ýurdumyzyň taryhy, medeniýeti, däp-dessurlary we häzirki zaman ösüşleri barada halkara giňişliginde gürrüň bermegi halklaryň arasynda özara düşünişmegiň pugtalandyrylmagyna ýardam edýär.
Şol bir wagtyň özünde, daşary ýurtlaryň öňdebaryjy tejribelerini öwrenmek we olary milli şertlere laýyklykda peýdalanmak ýaşlaryň täzeçil pikirlenişini ösdürýär. Bu bolsa ylymda, bilimde, telekeçilikde we beýleki pudaklarda täze başlangyçlaryň döremegine mümkinçilik berýär.
Ýaşlaryň halkara hyzmatdaşlygyna gatnaşmagy olaryň diňe bir şahsy ösüşi üçin däl, eýsem, Türkmenistanyň halkara gatnaşyklarynyň we medeni dialogynyň ösdürilmegi üçin hem ähmiýetlidir. Şonuň üçin bu ugurdaky mümkinçilikleri giňeltmek, ýaşlaryň halkara çärelere gatnaşmagyna ýardam bermek we olaryň gazanan tejribesini ýurdumyzda peýdalanmak geljegi nazarlaýan möhüm wezipedir.
Leýli Çaryýewa we Ýazjemal Berdiýewa,
Aman Kekilow adyndaky Mugallymçylyk mekdebiniň talyplary.