Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedow 2026-njy ýylyň 22–23-nji iýuny aralygynda Azerbaýjan Respublikasyna döwlet saparyny amala aşyrdy. Ýokary derejedäki gepleşikleriň dowamynda taraplar ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň giň ugurlaryny ara alyp maslahatlaşdylar, bilelikdäki resminamalaryň toplumyna gol çekdiler hem-de syýasy dialogy mundan beýläk-de pugtalandyrmaga, söwda-ykdysady gatnaşyklary giňeltmäge, iri ulag-logistika we energetika taslamalaryny durmuşa geçirmäge özara gyzyklanma bildirýändiklerini tassykladylar.
Döwlet saparynyň ähmiýeti hem-de türkmen-azerbaýjan hyzmatdaşlygynyň geljegi barada “AZERTAJ” agentliginiň habarçysy Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň Strategik barlaglar ylmy merkeziniň direktory, Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçi Şiri Şiriýew bilen söhbetdeş boldy.
– Jenap Şiriýew, Türkmenistanyň Prezidentiniň Azerbaýjana amala aşyran döwlet saparynyň azerbaýjan-türkmen gatnaşyklarynyň mundan beýläkki ösüşi we Hazar sebitindäki hyzmatdaşlyk üçin nähili ähmiýeti bar?
– Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň Azerbaýjan Respublikasyna amala aşyran döwlet sapary ikitaraplaýyn gatnaşyklary mundan beýläk-de pugtalandyrmakda hem-de Hazar sebitindäki hyzmatdaşlygy ösdürmekde möhüm ähmiýete eýedir.
Ilki bilen, bu saparyň syýasy-diplomatik ähmiýetini bellemek gerek. Sapar iki ýurduň arasyndaky hormat, deňhukuklylyk we hoşniýetli goňşuçylyk ýörelgelerine esaslanýan dialogyň durnukly häsiýete eýedigini we özara ynamyň ýokary derejesini nobatdaky gezek tassyklady.
Şeýle hem ýokary derejedäki şeýle duşuşyklar Hazar sebitinde hyzmatdaşlygyň täze itergi almagyna ýardam berýär. Sebit häzirki wagtda hyzmatdaşlygyň we özara baglanyşygyň giňişligi hökmünde barha aýdyň kemala gelýär.
Amaly taýdan bu sapar energetika, ulag, logistika we ynsanperwer ulgamlarda hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine, şeýle hem sebit gün tertibine degişli meseleler boýunça garaýyşlaryň utgaşdyrylmagyna ýardam berýär.
Şeýlelikde, döwlet sapary Türkmenistan bilen Azerbaýjanyň arasyndaky strategik hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmak ugrunda möhüm ädim hökmünde bahalandyrylmalydyr.
– Saparyň çäklerinde Türkmenistanyň Prezidenti Fizuli we Şuşa şäherlerine baryp gördi. Bu saparyň iki doganlyk ýurduň arasyndaky ynamy pugtalandyrmak we hyzmatdaşlygy giňeltmek babatda simwolik hem-de amaly ähmiýetine nähili baha berýärsiňiz?
– Türkmenistanyň Prezidentiniň Fizuli we Şuşa şäherlerine eden sapary ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ynsanperwer we syýasy ölçegleriniň möhüm bölegi hökmünde garalmalydyr.
Ilki bilen, bu waka diňe bir protokol häsiýetli saparyň çäklerinden çykýan çuňňur simwolik ähmiýete eýedir. Ol Türkmenistan bilen Azerbaýjanyň arasyndaky ýokary ynamy hem-de hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga bolan umumy ymtylyşy şöhlelendirýär.
Halkara tejribesinde döwlet Baştutanlarynyň derejesindäki şeýle ädimler uzak möhletleýin gatnaşyklary ösdürmäge we döredijilikli özgertmeleri goldamaga gönükdirilen syýasy erk-islegiň nyşany hökmünde kabul edilýär.
Häzirki wagtda Azerbaýjan ýaşaýyş toplumlaryny, ulag ulgamlaryny, energetika desgalaryny hem-de durmuş maksatly binalary öz içine alýan häzirki zaman infrastrukturasyny döretmek boýunça giň gerimli maksatnamalary durmuşa geçirýär.
Şunuň bilen baglylykda, bu sapar infrastruktura ösüşi, tejribe alyşmak, döwrebap dolandyryş hem-de tehnologik çözgütleri ornaşdyrmak ugurlarynda hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin täze mümkinçilikleri döredýär.
Bu işler şähergurluşyk, şäherleriň sanly dolandyrylyşy, «akylly» infrastruktura hem-de ekologiýa gönükdirilen ösüş ugurlarynda halkara tejribe alyşmak üçin giň mümkinçilikleri emele getirýär.
Türkmenistanyň iri infrastruktura taslamalaryny amala aşyrmakda toplan tejribesini, şeýle hem ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň däp bolan konstruktiw häsiýetini nazara almak bilen, ynsanperwer, tehniki hem-de bilermenler derejesindäki hyzmatdaşlygy has-da giňeltmek üçin ähli şertleriň bardygyny aýdyp bolar.
Şol sebäpli, saparyň simwolik ähmiýeti onuň hyzmatdaşlygyň täze mümkinçiliklerini açýan amaly mazmuny bilen sazlaşykly utgaşýar.
– Azerbaýjan bilen Türkmenistanyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň haýsy ugurlaryny iň geljegi uly hasaplaýarsyňyz?
– Häzirki döwürde azerbaýjan-türkmen gatnaşyklary tehnologik döwrebaplaşdyrmaga, infrastruktura baglanyşyklaryny giňeltmäge hem-de ykdysady hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmaga esaslanýan has toplumlaýyn hyzmatdaşlyk nusgasyna geçiş bilen häsiýetlendirilýär.
Energetika hyzmatdaşlygy öňküsi ýaly möhüm ugur bolup galýar. Şol bir wagtyň özünde onuň mazmuny çuň gaýtadan işlemek, ekologik taýdan arassa tehnologiýalary ornaşdyrmak, energiýa netijeliligini ýokarlandyrmak hem-de pes uglerodly ykdysadyýete geçmek arkaly giňelýär.
«Ýaşyl» energetika, wodorod tehnologiýalary we uglerod yzyny azaltmaga gönükdirilen taslamalar geljegi uly ugurlar hökmünde çykyş edýär.
Ulag-logistika baglanyşyklarynyň ösdürilmegi hem aýratyn ähmiýete eýedir. Iki ýurduň geografik ýerleşişi Merkezi Aziýany, Kawkazy we giň Ýewraziýa giňişligini birleşdirýän durnukly üstaşyr ugurlary döretmek üçin amatly şertleri üpjün edýär.
Bu ýerde gürrüň sebit logistikasynyň durnuklylygyny we çeýeligini ýokarlandyrýan goşmaça ulag geçelgelerini ösdürmek barada barýar.
Ulag ulgamlaryny sanlylaşdyrmak hem-de intellektual logistikany ornaşdyrmak halkara ýük daşamalarynyň netijeliligini ýokarlandyrýan möhüm ugurlaryň biridir.
Nebitgazhimiýa, gämi gurluşygy, maşyn gurluşygy, gurluşyk we beýleki ugurlardaky senagat hyzmatdaşlygy, şeýle hem emeli aň, elektron hökümet we sanly dolandyryş platformalaryny öz içine alýan sanly özgertmeler hem uly mümkinçiliklere eýedir.
Bu ugurlaryň ählisi özara biri-birini doldurýan mümkinçiliklere we strategik bähbitleriň gabat gelmegine esaslanýan uzak möhletleýin hem-de durnukly hyzmatdaşlygyň binýadyny emele getirýär.
Şeýlelikde, azerbaýjan-türkmen gatnaşyklary syýasy ynama, ykdysady taýdan biri-birini doldurýan mümkinçiliklere hem-de barha giňeýän ynsanperwer hyzmatdaşlyga esaslanýan durnukly ösýän dialog bolup durýar.
Üýtgeýän sebit we ählumumy gün tertibiniň şertlerinde iki ýurduň hyzmatdaşlygy Hazar sebitiniň hem-de has giň Ýewraziýa giňişliginiň durnukly ösüşiniň möhüm şertleriniň biri hökmünde aýratyn ähmiýete eýe bolýar.