Kembrij iňlis dili sözlügi (Cambridge Dictionary) «adam» (human) diýen sözi 2026-njy ýylyň sözi diýip yglan etdi.
Şeýle netijä gelinmegi emeli aňyň (EA) adamlaryň durmuşyna barha giňden aralaşmagy we «adam bolmak nämäni aňladýar?» diýen düşünjäniň üýtgemegi bilen baglanyşyklydyr.
Emeli aň bilen adamyň arasyndaky çäkler üýtgeýär
Sözlük düzüjileriniň bellemegine görä, emeli aňyň adamlaryň we maşynlaryň arasyndaky tapawutlary barha azaldýan döwründe «adam» sözi täze many we ähmiýet gazandy.
Emeli aňyň gündelik durmuşa has çuňňur aralaşmagy we adamlaryň ösen tehnologiýalara garaşlylygynyň artmagy netijesinde, adamyň jemgyýetdäki ornuna howp abanýan ýaly görünmegi mümkin.
Emma Kembrij sözlüginiň hünärmenleri munuň beýle däldigini nygtaýarlar.
Tehnologiýalara garaşlylyk barada täze pikirler
Kembrij sözlüginiň leksikografy Kolin Makintoşyň aýtmagyna görä, adamlaryň öz pikirleniş işlerini tehnologiýalara ynanmagy netijesinde käbir ukyplaryny ýitirip biljekdigi baradaky aladalar jemgyýetiň emeli aňa näderejede garaşlydygyna täzeden baha bermäge mejbur edýär.
Onuň pikiriçe, bu ýagdaý adamlary tehnologiýalaryň durmuşdaky orny we adam aňynyň ähmiýeti barada has çuňňur oýlanmaga iterýär.
«Adam bolmak nämäni aňladýar?»
Cambridge University Press neşirýatynyň dolandyryş geňeşiniň agzasy Françeska Wudword emeli aňyň örän çalt ösýän döwründe «adam» sözüniň häzirki döwrüň ruhuny iň gowy beýan edýän düşünjeleriň biridigini belledi.
Onuň aýtmagyna görä, emeli aňyň ösüşiniň hatda adamzadyň ýok bolmagyna getirip biljekdigi baradaky aladaly çaklamalaryň arasynda adamlar özlerine adam bolmagyň asyl manysyny ýatlatmaga çalyşýarlar.
«Adam tarapyndan döredilen» diýen düşünje giňden ýaýraýar
Kembrij sözlüginiň hünärmenleri iňlis dilinde human sözüniň dürli söz düzümlerinde has ýygy ulanylýandygyna hem ünsi çekdiler.
Mysal üçin:
- Human-written — adam tarapyndan ýazylan.
- Human-generated — adam tarapyndan döredilen.
- Human-made — adam tarapyndan ýasalan ýa-da taýýarlanan.
Bu söz düzümleri belli bir işiň emeli aň tarapyndan däl-de, hut adam tarapyndan ýerine ýetirilendigini aýratyn nygtamak üçin ulanylýar.
Şeýlelikde, emeli aňyň mümkinçilikleriniň barha giňelýän döwründe «adam» sözi ynsan pikirlenmesiniň, döredijiliginiň we özboluşlylygynyň ähmiýetini ýatladýan düşünjä öwrülýär.
