Kutadgu- Bilig 1-nji bölüm
BISMILLAHI-R-RAHMAN-R-RAHIM
| I | TeÅ‹ri Azze Ve Celle Ögdisin Ayur |
|
| 1 | Bayat atı birle sözüg başladım, törütgen egidgen keçürgen idim |
1.Baýat ady bilen başladym sözi,
Döreden, egiden, geçrimli özi. |
| 2 | Üküş ögdi birle tümen miÅ‹ senâ, uğan bir bayatka aÅ‹ar yok fenâ |
2.Çäksiz öwgi bilen tümen müň sena,
Okgan bir Baýatga, oňa ýok günä. |
| 3 | Yağız yer yaşıl kök kün ay birle tün, törütti halâyık öd üdlek bu kün |
3.Ýagyz ýer, ýaşyl gök, gün, aý bilen tün,
Döretdi halaýyk art-arda bu gün. |
| 4 | Tiledi törütti bu bolmış kamuğ, bir ök bol tedi boldı kolmış kamuğ |
4.Diledi, ýaratdy, boldy bary jem,
Birbada “Bol!” diýdi, döredi şol dem. |
| 5 | Kamuğ barça muÅ‹luğ törütülmişi, muÅ‹ı yok idi bir aÅ‹ar yok eşi |
5.Döränleriň barçasyna zerurdyr,
Täkdir, deň-duşy ýok, ol – Biribardyr! |
| 6 | Ay erklig uğan meÅ‹ü muÅ‹suz bayat, yaramaz seniÅ‹din adınka bu at |
6.Eý, ullakan, erkli ebedi Baýat,
Senden aýra asla ýaraşmaz bu at! |
| 7 | Uluğluk saÅ‹a ol bedüklük saÅ‹a, seniÅ‹din adın yok saÅ‹a tuş teÅ‹e |
7.Ululygam saňa, beýiklik saňa,
Senden özgesi ýok, saňa duş-deňe. |
| 8 | Aya ber birikmez saÅ‹a bir adın, kamuğ aşnuda sen sen öÅ‹dün kedin |
8.Eý Biribar, saňa birikmez deňi,
Barçanyň öňi sen, şeýle hem soňy. |
| 9 | Sakışka katılmaz seniÅ‹ birlikiÅ‹, tüzü neÅ‹ke yetti bu erkliglikiÅ‹ |
9.Hiç sana gatylmaz seniň birligiň,
Bütine ýetendir bu erkliligiň. |
| 10 | Seziksiz bir ök sen ay meÅ‹ü eçü, katılmaz karılmaz sakışka seçü |
10.Synmaz ebedi sen, eý Biribarym,
Gatylmaz, garylmaz sanda hasabyň. |
| 11 | Ay iç taş biligli ay hakku’l-yakin, közümde yırak sen köÅ‹ülke yakın |
11.Iç-daşyň bilgiji, eý Hakkul-ýekün,
Gözümden yrak sen, köňlüme ýakyn. |
| 12 | BarıÅ‹ belgülüg sen kün ay teg yaruk, neteglikke yetgü köÅ‹ül ögde yok |
12.Barlygyň belli seň, aýdyň gün-aý dek,
Neneňsi sen, muňa ýetjek akyl ýok! |
| 13 | Ne ersedin ermez seniÅ‹ birlikiÅ‹, ne erselerig sen törüttiÅ‹ seniÅ‹ |
13.Akyl ýetmez seniň beýle barlygňa,
Akly sen ýaratdyň, haýran – zorlugňa! |
| 14 | Kamuğ sen törüttüÅ‹ ne erselerig, yokadur ne erse sen ök sen tirig |
14.Barçany ýaratdyň, boldy bu barlyk,
Olar gider, sensiň ýeke-täk dirlik. |
| 15 | Törütgen barıÅ‹a törütmiş tanuk, törümiş iki bir tanukı anuk |
15.Ýaradan – baryňa döretmiş tanyk,
Dörän ikiň biri tanykdyr anyk. |
| 16 | AnıÅ‹ okşağı yok azu meÅ‹zegi, neteglikke yetmez halâyık ögi |
16. Oňa ogşaýan ýok, hem ýok meňzäni,
Ýetmez asla muňa halaýyk aňy. |
| 17 | Yorımaz ne yatmaz udımaz oduğ, ne meÅ‹zeg ne yaÅ‹zağ kötürmez boduğ |
17.Ne ýörär, ne ýatar, uklamaz – oýa,
Ne meňzär, ne ýaňzar, götermez boýa. |
| 18 | Kedin öÅ‹dün ermez ne soldın oÅ‹un, ne astın ne üstün ne otru orun |
18.Ne yz-öň, ne solda ýa-da oňyndyr,
Bilinmez ast-üsti, haýsy orundyr?! |
| 19 | Orun ol törütti orun yok aÅ‹ar, anıÅ‹sız orun yok bütün bol muÅ‹ar |
19.Orny ol döretdi, orun ýok oňa,
Onsuz orun ýokdur, bütin bol muňa. |
| 20 | Ay sırka yakın ay köÅ‹ülke ediz, tanuk ol saÅ‹a barça sûret bediz |
20.Eý sen syra ýakyn, köňli gurşaýan,
Saňa tanyk bary, bu barça aýan. |
| 21 | TörüttüÅ‹ tümen miÅ‹ bu sansız tirig, yazı tağ teÅ‹iz kötki oprı yirig |
21.Döretdiň müň tümen janly barlygy,
Dag, deňiz, depe hem çukurlygy. |
| 22 | Yaşıl kök bezediÅ‹ tümen yulduzun, kara tün yaruttuÅ‹ yaruk kündüzün |
22.Ýaşyl gök bezediň tümen ýyldyzdan,
Aýdyň etdiň gara tüni gündizden. |
| 23 | Uçuğlı yorığlı tınığlı neçe, tirilgü seniÅ‹din bulup yer içe |
23.Uçugly, ýöregli, dynygly niçe,
Senden dirlik tapyp, gezer iýp-içe. |
| 24 | Ediz arşta altın serâka tegi, tüzü barça muÅ‹luğ saÅ‹a ay idi |
24.Arş-kürsüm, ýer–gögüm, bärim hem aňrym,
Barça saňa mätäç, eý beýik Taňrym! |
| 25 | Ayâ birke bütmiş tiliÅ‹ birle ög, köÅ‹ül bütti şeksiz amul tutğıl ög |
25.Biribarym diýseň, diliň bilen öw,
Köňülde şek tutma, ony aýyr, kow! |
| 26 | Neteglikke kirme küdezgil köÅ‹ül, barıÅ‹a bütün bolğıl amrul amul |
26. “Neteglige” girme, gözet köňlüňi,
Baryňa bütin bol, gazan soňlugy. |
| 27 | Kalı kançaka kirme tutğıl özüÅ‹, kalı kançasız bil uzatma sözüÅ‹ |
27. “Hany, haçana” girme, tutgul özüň,
“Hany, haçansyz” bil, uzatma sözüň. |
| 28 | Ay muÅ‹suz idim sen bu muÅ‹luğ kuluğ, suyurkap keçürgil yazukın kamuğ |
28.Eý rehimdar Taňrym, sadyk guluň men,
Bagyşlap, geçirgil ýazyklam bütin. |
| 29 | SaÅ‹ar ok sığındım umınçım saÅ‹a, muÅ‹admış yerimde elig tut maÅ‹a |
29.Eý howandar Taňrym, sygynýan saňa,
Bulnamyş ýerimde el uzat maňa! |
| 30 | Sevüg savçı birle kopurğıl meni, elig tuttaçı kıl könilik küni |
30.Söwer sawçy bilen gop galdyr meni,
Elimden tutawer gönülik güni. |
| 31 | Tüzü tört eşiÅ‹e tümen miÅ‹ selâm, tegürgil kesüksüz tutaşı ulam |
31.Dört deň-duşa menden tümen müň salam,
Ýetewersin üznüksiz oňa bu kelam. |
| 32 | Uluğ künde körkit olarnıÅ‹ yüzin, elig tuttaçı kılğıl edgü sözin |
32.Uly günde görket olaryň ýüzün,
Elim tutsun, diýsin has eýgi sözün. |
| 33 | Seni erdüküÅ‹ teg ögümez özüm, seni senmet öggil kesildi sözüm |
33.Seni hut bolşuň dek öwemok özüm,
Seni seň özüň öw, kesildi sözüm. |