New York Times gazetiniň habar bermegine görä, ABŞ-da sosial media platformalarynyň adam saglygyna, esasan hem ýaşlara ýetirýän täsiri bilen baglanyşykly uly göwrümli kazyýet işlerine resmi taýdan badalga berilýär.
Bu hepde başlanýan kazyýet işlerinde Meta (Facebook, Instagram), TikTok, Snapchat we YouTube ýaly iri sosial media kompaniýalary günäkärlenýär. Dawalarda bu platformalaryň bilkastlaýyn endiklik dörediji algoritmleri ulanýandygy, munuň bolsa ýaşlaryň ruhy saglygyna zyýan ýetirýändigi öňe sürülýär.
Dawalaryň mazmuny nämede?
New York Times gazetiniň ýazmagyna görä, arz edijiler sosial media platformalarynyň:
tükeniksiz akymlar (infinite scroll),
yzygiderli bildirişler,
maslahat beriji wideo algoritmleri
arkaly ulanyjylary, aýratyn hem çagalary we ýetginjekleri uzak wagtlap platformada saklamagy maksat edinýändigini belleýärler. Netijede bolsa:
alada (anksioz),
depressiýa,
iýmit bozulmalary,
beden keşbine nägilelik,
özüňe zyýan ýetirmek ýaly ýagdaýlaryň köpelendigi aýdylýar.
Ilkinji kazyýet işi haýsy?
New York Times-yň maglumatyna görä, ilkinji kazyýet işi Kaliforniýanyň Los-Anjeles şäherinde geçirilýär. Bu işde 22 ýaşly Keani Cooper atly ýaş zenanyň işi diňlenilýär. Ol ýetginjeklik döwründe sosial mediýa endik bolandygyny we munuň onuň psihologik ýagdaýyna zyýan ýetirendigini aýdýar.
Onuň hukuk wekilleri bu ýagdaýyň diňe bir şahsy waka däldigini, eýsem müňlerçe adamyň başyndan geçýän umumy mesele bolandygyny nygtaýarlar.
Kazyýet işleri näçe wagt dowam eder?
Habar berlişine görä, ilkinji iş 6–8 hepde dowam eder. Soňra başga-da köp sanly şuňa meňzeş işleriň kazyýete çykarylmagyna garaşylýar. Käbir iri kompaniýalaryň ýolbaşçylarynyň, şol sanda Meta-nyň ýolbaşçysy Mark Zuckerberg-iň hem görkezme bermegi mümkin.
Sosial media kompaniýalary näme diýýär?
New York Times gazetiniň bellemegine görä, Meta, TikTok, Snapchat we YouTube:
önümleriniň peýdaly taraplarynyň bardygyny,
ýaş ulanyjylar üçin gorag çärelerini girizendiklerini,
endiklik döredýändigi baradaky aýyplamalary kabul etmeýändiklerini
aýdýarlar. Olar bu meselede ata-enäniň we jemgyýetiň jogapkärçiliginiň hem bardygyny öňe sürýärler.
Bu kazyýet işleriniň ähmiýeti nämede?
Hünärmenleriň pikiriçe, eger bu işlerde sosial media kompaniýalary garşy karar çykarylsa:
platformalaryň algoritmleri üýtgedilip bilner,
ýaşlar üçin täze çäklendirmeler girizilip bilner,
sosial media kompaniýalary ilkinji gezek saglyga ýetirýän zyýanlary üçin jogapkärçilige çekilip bilner.
New York Times-yň bellemegine görä, bu kazyýet işleri diňe bir häzirki ýagdaýy däl, eýsem sosial mediýanyň geljekdäki düzgünleşdirilişini hem kesgitläp biler.