Gut Hakda Bilim :Ilkinji setirler

REHIMDARLARYÑ RAHMANY BEÝIK ALLANYÑ ADY BILEN

[1] Alham, şükür, minnet we tükeniksiz öwgüleriň bary kimiňkidir diýip sorasaňyz, ol eziz we jelil bolan Taňrynyňkydyr. [2] Ägirtligiň, ululygyň hakyky eýesi Taňrydyr. Ol bar zady tükel bolan gudraty güýçli patyşadyr. Ýeri, asmany ýaradan, ähli [3] janly-jandarlara yrsgalyny berenem Taňrydyr. Ol nämäni dileg etse, şol hem hasyl bolýandyr, haýsy zat hakynda arzuw etse, onuň hötdesinden gelýändir [4]. Ýefalüllahü ma ýesa we ýahkümü ma ýürid.  Ýene tükeniksiz salam we hormat [5] ilhalar pygamberleriň naýbaşy bolan, külli musulmanlaryň uly wekili Muhammet [6] Mustafa hem-de onuň eziz we gadyrdan egindeşleridir çarýarlaryna bolsun[7]. Rizwanullahi aleýhim ejmain. Bu kitap örän gadyr-gymmatly we tapdyrgysyz bir kitapdyr. Çin [8] hökümdarlarynyň tymsallary bilen bezelendir, maçyn ulemalarynyň şygyrlary [9] bilen saplanyp, eýi ýetirilendir. Bu kitaby okan we onuň beýitlerini diňleýänlere aýdyp [10] bereniň gadyr-gymmaty bu kitapdan has-da ýagşydyr. Çyn-maçyn alymlary we häkimleriniň [11] hemmesi muňa gatnaşyp, ony doly goldapdyrlar. Maşryk welaýatynda, külli Türküstan [12] illerinde Bugra Han dilinde, türkmen sözleýşinde bu kitapdan ýagşyrak heniz [13] başga bir kitap  ýazylmandy. Bu kitap haýsy patyşanyň ýa-da yklymdyr diýaryň [14] ynsanlarynyň eline düşse, labyzlylygy, ajaýyplylygy we nusga alarlylygydyr görklüligi sebäpli, şol [15] illeriň häkimleridir alymlary muny doly makullap, özlerine mahsus kitap hökmünde kabul edip, her biri özüçe atdyr adalga [16] beripdirler. Çinliler “Edebül-mülk” (“Enisül-memalik”) diýen adalgany beripdirler, maçyn mäliginiň häkimleri [17] “Aýinül- ümera” (“Zinetül-ümera”) diýip atlandyrypdyrlar [18], eýranlylar “Şaname-ýi türki” (“Türkleriň şanamasy”) diýip at goýupdyrlar, ýene birnäçeleri bolsa “Pendname-ýi mülük” (“Mälikleriň pentnamasy) [19] diýipdirler. Turanlylar “Kutadgu-bilig” (“Gut hakda petek”) diýip atlandyrypdyrlar. Bu kitaby ýazan [20] Balasagun şäheriniň ilhalar takwasydyr. Emma ol bu kitabyny Kaşgar [21] ilinde tamamlap, Maşryk mäligi Tabgaç Bugra hanyň huzuryna hödürläpdir [22] we mälik Bugra Han-da oňa hormatdyr sylag edip, “Has Hajyplyk” ylmy derejesini bermekligi mynasyp [23] görüpdir. Şol sebäpli onuň ady we şan-şöhrady Ýusup Uly Has Hajyp hökmünde bütin [24] bütin dünýä ýaýrapdyr. Bu gymmatly kitabyň dört sany uly we möhüm sütün esasynda [25] düýbi tutulypdyr. Biri- adyllyk (gönülik), ikinjisi- döwletlilik (gutlulyk), üçünjisi- akyl (üşüklilik), dördünjisi- kanagat (sabyrlylyk) . Ýene [26] ýazyjy bularyň her birine türkmençe bir at hem goýupdyr. Adyla – Gündogdy diýen at goýup [27],  oňa hanyň, soltanyň ornuny beripdir. Döwlete – Aýdoldy diýen at berip, ony weziriň ornunda [28] goýupdyr. Akyla – Ögdülmiş adyny berip, ony weziriň oglunyň ýerine goýupdyr. [29] Kanagata bolsa Odgurmyş diýen at goýup, ony weziriň ýakyn hossary, golaý garyndaşy edip görkezipdir. [30] Mundan başga-da ýazyjy öz pikirdir garaýyşlaryny sorag-jogap görnüşde orta atyp, ony sözleýji-diňleýji esasynda gepleşik usulynda beýan edipdir. [31] Okyjylaryň göwni açylyp, ýazyjyny hemişe ýagşy dilegde ýatlasynlar diýip.

Related posts

Türkmenistanyň Prezidentine hormatly doktorlyk derejäniň berilmegi mynasybetli dabaraly maslahat geçirildi

Türkmenistanyň we Eýranyň daşary işler ministrleriniň Aşgabat duşuşygy

Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy Awstriýanyň ilçisinden ynanç hatyny kabul etdi

03-nji Noýabr ýyldyzlar näme diýýär? Gündelik Täleýnama

02-nji Noýabr ýyldyzlar näme diýýär? Gündelik Täleýnama

Ata Watan Eserleri

Eýran bilen Türkmenistan üstaşyr ulag gatnawlaryny giňeltmegi maksat edinýär

Eýran bilen Türkmenistan ähli ugurlar boýunça gatnaşyklary ösdürmegi ara alyp maslahatlaşdy

Eýranyň daşary işler ministri resmi sapar bilen Aşgabada geldi

Türkiýede 15 ýaşdan kiçi çagalara sosial ulgamlary ulanmak gadagan edildi

Kimi Antonelli “Formula-1” ýaryşynyň iň ýaş çempiony boldy

Ata Watan Eserleri

Türki Döwletleriň Guramasynyň maşgala we zenanlar Geňeşini döretmek meýilleşdirilýär

Arkadag şäheriniň tejribesi Birleşen Milletler Guramasynda tanyşdyryldy

Türkmenistanyň raýat awiasiýasynyň maddy-enjamlaýyn binýady pugtalandyrylar

Türkmenistanda noýabr aýynda geçiriljek esasy çäreler

Milli Liderimiz güýzki bag ekmek möwsümine taýýarlyklar bilen tanyşdy

Gazagystan Türkmenistana 11 müň tonna turba iberer

Kristiano Ronaldo Özbegistana gelmedi

Russiýa Türkmenistana 500 döwlet býujetli talyp ornuny hödürleýär

ABŞ-da 3-nji noýabrda möhüm saýlawlar geçiriler: 435 wekil we 35 senator saýlanar

Türkmenistanda Hasyl toýuna taýýarlyk görülýär