Garynjanyň bedeniniň gurluşynda üç bölek tapawutlanýar, çitin membranasy bilen örtülýär: inçe bil bilen birleşdirilen kelle we döş we garyn. Birnäçe linzadan emele gelen gözler hereketi kesgitläp bilýär, ýöne anyk şekil bermeýär. Kelläniň ýokarsynda ýene 3 sany ýönekeý gözi bar. Garynjalar mör-möjeklere çykmaga mümkinçilik berýän dyrnaklar bilen ýaraglanan alty inçe aýagyň kömegi bilen hereket edýärler. Kelläniň üstünde ýerleşýän inçe şahajyklaryň kömegi bilen yslary, howa akymlaryny we toprak titremesini duýmagy başarýar.
Garynjalaryň ululygy we mör-möjekleriň gurluş aýratynlyklary görnüşlere 1 mm-den 3 sm aralygynda bolýar. Garynjalaryň reňki gyzyl, sary, gara we goňur reňklerden bolup biler.
Görnüşleri:
1.Gara bag garynjasy
- Gyzyl saçly mirmika
3.Kiçijik tokaý garynjast
4.Faraon garynjasy
- Ägirt ulygarynja
- Aziýaly tikinçi garynjasy
7.Gündogar garynjasy
8.Gyzyl garynja
- Sary amazon garynjasy
- Çarwa garynjasy
Häzirki wagtda garynjalaryň 13,000 töweregi görnüşi öwrenildi we beýan edildi, şolardan 300 töweregi Russiýanyň çäginde ýaşaýar. Bu mör-möjekleri toparlara bölmek kyn. Munuň sebäbi, görnüşlerini tapawutlandyrmak kyn. Bu mör-möjekleri ähli yklymlarda, ähli tebigy ýerlerde we howa zolaklarynda görmek bolýar. Diňe Arktikanyň we Antarktidanyň howa şertlerinde, Grenlandiýanyň we Islandiýanyň sowuk adalarynda, şeýle hem çöllük çöllerde ýok. Howanyň sowuk we sowuk howa şertlerinde garynjalar gyşda gyşlaýar.
Garynjalaryň iýmiti dürli-dürli we görnüşlere baglydyr. Köp görnüşleriň iýmiti ösümlik we haýwan iýmitlerinden durýar.
Nazarowa Dünýägözel
TOHU-nyñ mugallymy