Sanly ulgam we dilleriň ähmiýeti

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe mil­li bi­lim ul­ga­myn­da­ky döw­re­bap öz­gert­me­ler ýaş nes­liň ýo­ka­ry de­re­je­de bi­lim al­ma­gy­na we ter­bi­ýe­len­me­gi­ne, giň dün­ýä­ga­ra­ýyş­ly, edep-ter­bi­ýe­li, tä­miz ah­lak­ly, kä­mil hü­när­men­ler bo­lup ýe­tiş­mek­le­ri­ne uly ýar­dam ed­ýär. «Hal­kyň Ar­ka­dag­ly za­ma­na­sy» ýy­ly­myz­da ýur­du­my­zyň dür­li kün­jek­le­rin­de döw­re­bap or­ta mek­dep­ler, ça­ga­lar bag­la­ry açy­lyp ulan­ma­ga be­ril­di.

Bu­la­ryň hem­me­si bi­lim ul­ga­myn­da ama­la aşy­ryl­ýan öz­gert­me­le­riň döw­re­bap ösüş­ler bi­len üp­jün edil­ýän­di­gi­ni aý­dyň be­ýan ed­ýär. Ga­za­ny­lan we ga­za­nyl­ýan üs­tün­lik­le­riň göz­ba­şy bu pu­dak­la­ry dün­ýä ül­ňü­le­ri­ne la­ýyk gel­ýän tä­ze, öň­de­ba­ry­jy da­şa­ry ýurt til­si­mat­la­ry bi­len üp­jün et­mek we ola­ry ýer­ler­de do­ly öz­leş­dir­mek bo­lup dur­ýar.

Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň ýaş­la­ry giň dün­ýä­ga­ra­ýyş­ly ke­ma­la ge­tir­mek, ylym-bi­li­mi ös­dür­mek ba­bat­da­ky ta­gal­la­la­ry dil öw­ren­mek yl­my­na hem de­giş­li bo­lup dur­ýar. «Türk­me­nis­tan­da da­şa­ry ýurt dil­le­ri­ni okat­ma­gy kä­mil­leş­dir­me­giň Kon­sep­si­ýa­sy­ny» ama­la aşyr­ma­ga de­giş­li we­zi­pe­le­ri çöz­mek üçin da­şa­ry ýurt dil­le­ri­ni okat­ma­gy kä­mil­leş­dir­mek iş­le­ri bel­le­ni­len ter­tip­de al­nyp ba­ryl­ýar.

Hä­zir­ki wagt­da da­şa­ry ýurt dil­le­ri­ni öz ene di­liň söz­lük dü­zü­mi, lek­si­ka­sy we ösü­şi bi­len de­ňeş­di­rip, yl­my taý­dan öw­ren­mek mö­hüm me­se­le­le­riň bi­ri­dir. Ösen ýurt­la­ryň hä­zir­ki za­man teh­no­lo­gi­ýa­la­ry­ny dur­mu­şa or­naş­dyr­mak­da, san­ly bi­lim ul­ga­my­na geç­mek­de da­şa­ry ýurt dil­le­ri­ni bil­mek ze­rur bo­lup dur­ýar. Bu teh­no­lo­gi­ýa­la­ryň iş­le­ýiş funk­si­ýa­la­ry we ýe­ri­ne ýe­tir­ýän iş­le­ri esa­san iň­lis di­lin­de­dir. Hü­när bo­ýun­ça in­no­wa­sion teh­no­lo­gi­ýa­la­ry dog­ry ulan­mak üçin iň­lis di­li­niň äh­mi­ýe­ti ulu­dyr.

Dil medeniýeti umumadamzat medeniýetiniň hökmany hem-de aýrylmaz bir bölegi hasaplanýar. Daşary ýurt dilleri milletara, şahsyýetara we halkara aragatnaşyk serişdesi bolup hyzmat edýär.

Arap, iňlis, rus, hytaý, fransuz we ispan dilleri bolsa Birleşen Milletler Guramasynyň resmi dilleridir. Ady agzalan dilleriň altysy hem bu iri guramanyň işiniň dünýä derejesinde sazlaşykly alnyp barylmagynda möhüm orun eýeleýär.

Daşary ýurtlar bilen barha giňeldilýän we ösdürilýän ykdysady, syýasy we medeni gatnaşyklaryň netijesinde, Watanymyzyň dünýä jemgyýetçiligindäki abraý-mertebesi gün-günden artýar. Bu bolsa ýurdumyzda dünýä dillerini öwrenmegi we olary ýaş nesle öwretmegi has-da kämilleşdirmegi, onuň döwrebap usulyýetleriniň özleşdirilmegini talap edýär. Çünki dünýä döwletleri bilen dürli ugurlar boýunça hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynda aragatnaşygyň serişdesi, ylym we usulyýet maglumatlaryny almagyň çeşmesi hökmünde daşary ýurt dillerini öwrenmegiň ähmiýeti örän uludyr.

Sanly ulgam çalt depginde ösýän döwründe döwür bilen aýakdaş gitmek üçin hem tagallalar edilýär. Golaýda Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasy ABŞ-nyň Halkara ösüş agentligi (USAID) bilen bilelikde maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalarynyň (MKT) üç dilli sözlügi bilen Türkmenistanda ilkinji ykjam goşundyny işe girizdi. Bu hem häzirki döwrüň sanly tehnologiýalary barada giňişleýin maglumat almaga hem-de daşary ýurt dillerini öwrenýän ýaşlara sanly ulgamda giňden ulanylýan adalgalar boýunça maglumat almaga gollanma bolup durýar.

Umuman, ýurdumyzda  daşary ýurt dilleriniň okadylyşy kämilleşdirilýär. Ýurdumyzyň raýatlarynyň ene dili bilen bir hatarda daşary ýurt dillerini kämil bilmeklerini sazlaşykly üpjün edýän döwrebap ulgamlar döredilýär we netijeli hereket edýär. Bilim ulgamynyň ähli basgançaklarynda bitewi bilim gurşawy döredilýär, daşary ýurt dillerini okatmagyň mazmuny ulgamlaýyn döwrebaplaşdyrylýar, dil öwrenýänleriň dil we medeni bilimleriniň hili ýokarlandyrylýar, okatmagyň innowasion dil öwrediş tehnologiýalary işlenip taýýarlanylýar. Ýurdumyzyň ähli ýokary okuw mekdeplerinde daşary ýurt dillerini dogry we doly özleşdirmäge bagyşlanan okuw meýilnamalary we maksatnamalary yzygiderli kämilleşdirilýär.

Ýaran Akmämmedow,

Tükrmenistanyň Inžener-tehniki we ulag kommunikasiýalary institutynyň

“Diller” kafedrasynyň öwreniji-mugallymy.