Dünýädäki köp bina bolup biljek ýer titremelerine garşy ajaýyp inženerçilik bilen guruldy. Inženerler bu desgalaryň hatda 8 ball ululykdaky ýer titremelere-de zeper ýetmän halas bolup biljekdigini aýdýarlar. Ine, şol desgalaryň sanawy şeýle.
“Mori diňi”
Bilşimiz ýaly, Ýaponiýa seýsmiki taýdan örän işjeň sebitde ýerleşýär. Şoňa laýyklykda, Ýaponiýada köp sanly binalar ýer titremä garşy durup biljek derejede gurulýar. “Mori diňiniň” resmi web sahypasyndaky maglumata görä, bu bina ýer titremesi ýüze çykanda gaçmazlyk üçin girilmeli gurluş hökmünde döredilipdir. Seýsmiki garşylyk üçin bu gurluşda 192 suwuklykdan doldurylan amortizator ulanylýar. Ýer titremesi wagtynda suwuklykdan doldurylan amortizatorlar titremä garşy durmak üçin tersine silkilýär.
“New Wilshire Grand Center”
Günorta Kaliforniýa sebiti ýer titremesi sebitinde ýerleşýändigi sebäpli bu ýerdäki binalara seýsmiki düzedişler girizildi. Los-Anjelesdäki iň beýik bina bolan “New Wilshire Grand Center” bu düzgünlere laýyklykda täze görkezmelere laýyklykda bejerildi. Ýer titremesiniň ýokarky gatlaryna täsir edip biljekdigi barada öňem ara alnyp maslahatlaşylan bu bina indi gaty berk görnüşe eýe.
Binanyň üç böleginde 30 sany çukur ulanylýar, şeýlelik bilen desga dik we gapdal güýçlere garşy durmaga mümkinçilik alýar. Bu binany has berk goldamak üçin her bölüme goşmaça çäklendiriji kemerler goýlan. Bu aýratyn guşak hem uzalýar, hem gysylýar. Indi “New Wilshire Grand Center” ABŞ-nyň iň howpsuz binalarynyň biri hökmünde Los Anjelesde öz ornuny alýar.
“Komatsu Seiren”
Ýapon dokma kompaniýasy “Komatsu Seiren”, desgalaryny güýçlendirmek we ýer titremesinden goramak üçin uglerod süýüminden öndürilen ýokary dartyşly dartyjylary ulanýar. Desganyň binagärleri Kengo Kuma we Assosiate bu ýokary dartyşly dartyjylaryň 1000-sini desganyň üçegine dakypdyrlar. Munuň netijesinde ýer titremesinde desgada ulanylýan gorizontal güýç ýer titremäniň täsirini azaldar.
Sabiha Gökçen howa menzili
Sabiha Gökçen howa menzili Türkiýede garaşylýan uly ýer titremesine laýyklykda gurlupdyr. 2 million inedördül metrlik toplum 300-den gowrak seýsmiki izolýatorda ýerleşýär. Bu seýsmiki izolýatorlaryň kömegi bilen bina bolup biljek ýer titremesinde tutuşlygyna hereket edýär we zyýanyň derejesini peseldýär. Stambulyň ýer titremesi zonasynyň nähili töwekgelçilikdigini göz öňünde tutup, bu gurluşyň seýsmiki täsirlere garşy durmagy sebit üçin möhümdir. Bu dizaýn ýer titremesinde bolup biläýjek intensiwligi 80 göterim azaldar.
“Taýpeý 101”
Taýwanda gurlan “Taýpeý 101” binasynda ýerleşdirilen ulgam, esasan, beýik binanyň süýşmegini azaltmak üçin ýel we ýer titremesi ýaly uly tebigy apatlara garşy durýan ullakan metal topdan durýar. Binada ýerleşdirilen topuň massasy sebäpli wagtlaýyn güýçleri siňdirýär we tutuş binany deňagramly saklaýar.
“Filippin arenasy”
“Filippin Arena” dünýädäki iň uly gümmezli binadyr. Arenada ulanylýan ýer titremesine garşy ulgamyň kömegi bilen esasy ulgam hereket edende, üstki gurluş durnukly bolýar. Bu ulgam esasy gurluş bilen esasy ulgamyň arasynda ýokary energiýa bölüniş aýratynlygy bolan rezin bilen boşlugyň emele gelmegi arkaly üpjün edilýär.
“Transamerika piramidasy”
Transamerika piramidasy Kaliforniýanyň San-Fransisko şäherinde ýerleşýän 1970-nji ýyllaryň şekili bolan gurluşdyr. 1989-njy ýylda bu ýerde 6,9 ball ululykda ýer titremesi bolanda, köp gatly binanyň ýokarky gatlary 30 dýuýma golaý süýşdi, ýöne ýer titremesi zerarly bina zeper ýetmedi.
Bu görkezme seýsmiki ýükler bilen hereket etmek üçin döredilen 52 metr çuňlukdaky polatdan we betondan emele gelýär. Dik we keseligine ýükler birinji gatyň ýokarsyndaky özboluşly truss ulgamy bilen goldanýar, içki çarçuwalar 45-nji derejä çenli uzalýar. Bu gurluş ulgamlarynyň çylşyrymly utgaşmasy binany yrgyldamaly hereketlere çydamly edýär we uly gorizontal esasy gyrkyjy güýçleriň siňmegine mümkinçilik berýär.
“Burj Halifa” binasy
Dubaýdaky Burj Halifa dünýädäki iň çydamly binalaryň biridir. Gurluş mehaniki pollardan durýar, bu ýerde berkitme diwarlary perimetri sütünlerini içki diwarlara birikdirýär, perimetri sütünleri gurluşyň gapdal garşylygyny goldap biler. Sütünleriň dikligi agyrlyk güýjüni götermäge hem kömek edýär. Netijede, Burj Halifa gapdal we burulýan hereketlere has ýokary garşylyk görkezýär.