“Rysgal” gazeti : Makul Sözlük-Akylly sözlük

Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň hepdelik neşir edilýän “Rysgal” gazetiniň täze sanynda “Makul Sözlük-Akylly sözlük” ady bilen makala neşir edildi. Gazetiň 2022-nji ýylyň 10-nji oktýabrdaky sanyndaky makalada hususanda şeýle diýilýär:

«Ma­kul söz­lük» www.ma­kul­soz­luk.com saý­ty ar­ka­ly he­re­ket ed­ýär. Il­ki­baş­da 2 dil­de, ýag­ny, türk­men we iň­lis dil­le­rin­de iş­läp baş­lan söz­lük hä­zir­ki wagt­da ge­ri­mi­ni has-da gi­ňelt­di. Türk­men, iň­lis, rus, türk dil­le­rin­dä­ki ilkin­ji on­laýn akyl­ly söz­lük ha­sap­la­nyl­ýan «Ma­kul söz­lükden» peý­da­la­ny­jy­lar haý­sy­-da bol­sa ýo­kar­da ag­zalan dil­le­riň bi­rin­dä­ki bir sö­zi «göz­leg» et­se, şol sö­züň 4 dil­dä­ki ne­ti­je­si ula­ny­jy üçin el­ýe­ter­li bo­lar. Bu bolsa peý­da­la­ny­ja bir wagt­da 4 dil­dä­ki söz­lü­gi ulan­mak müm­kin­çi­li­gi­ni ber­mek bi­len bir­lik­de, şu dört di­li öw­ren­mek üçin gol­lan­ma bo­lup hyz­mat eder. «Ma­kul söz­lü­giň» app­li­ka­si­ýa gör­nü­şi hem bar. Ony ula­ny­jylar yk­jam gur­luş­la­ra ýük­le­mek bi­len, is­len­dik ýer­de söz­lü­giň müm­kin­çi­lik­le­rin­den peý­da­la­nyp bi­ler­ler. «Ma­kul söz­lük» off­li­ne hem iş­le­ýär, bu bol­sa ula­ny­jyla­ra in­ter­net bol­ma­dyk ýer­ler­de hem ulan­mak mümkin­çi­li­gi­ni ber­ýär.

Söz­lü­giň iň esa­sy aý­ra­tyn­ly­gy onuň ses­li bol­ma­gy­dyr. Ýag­ny, «Ma­kul söz­lük» türk­men di­lin­de «gep­le­ýän» il­kinji söz­lük­dir. Ula­ny­jy­lar türk­men di­lin­dä­ki söz­le­riň di­ňe ýazma­ça gör­nü­şi­ni däl-de, eý­sem, ol söz­le­ri ses­li hem diň­läp bi­ler­ler.

«Ma­kul söz­lük» tas­la­ma­sy­nyň ýe­ne bir aý­ra­tyn­ly­gy bol­sa, söz­le­ri «ses­li göz­leg» bi­len tap­mak müm­kin­çi­li­gi­niň
bol­ma­gy­dyr. Ýag­ny, ula­ny­jy is­le­ýän we göz­le­ýän söz­le­ri­ni di­ňe ýa­zyp tap­mak däl, eý­sem, söz­lük­dä­ki ýö­ri­te prog­ramma­nyň üs­ti bi­len «ses­li göz­leg» edip ta­pyp bi­ler­ler. My­sal üçin siz «la­wy­er» sö­zü­ni eşit­di­ňiz we bu sö­züň ma­ny­syny bil­mek is­le­ýän bol­sa­ňyz, on­da «Ma­kul söz­lü­ge» «la­wy­er» di­ýip, aýt­ma­gy­ňyz ýe­ter­lik, ol si­ze bu sö­züň türk­men, rus, türk di­lin­dä­ki terjimesini aý­dar. Ýag­ny, «Ma­kul söz­lük» di­ňe «gep­le­me­ýär», eý­sem, eşid­ýän we eşi­den sö­zü­ni peý­da­lany­ja ta­pyp ber­ýän «akyl­ly» söz­lük­dir.

Sta­tis­ti­ki mag­lu­mat­la­ra gö­rä, iň­lis di­li­ni aka­de­mi­ki de­re­jede öw­ren­mek üçin 16 müň söz ýe­ter­lik ka­bul edil­ýär. Hä­zir­ki wagt­da «Ma­kul söz­lük­de» je­mi 18,5 müň­den gow­rak söz bar. Bu bol­sa iň ýo­ka­ry de­re­je­de iň­lis di­li­ni öw­ren­mek üçin ýe­ter­lik söz gory bo­lup dur­ýar. Gel­jek­de «Ma­kul söz­lü­gi» iş­läp dü­zü­ji­ler iň­lis di­lin­dä­ki söz­le­riň je­mi­ni 20 mü­ňe ýe­tirmek is­le­ýär­ler. Şon­da söz­lü­ge öň go­şul­ma­dyk, tä­ze in­ter­net za­ma­na­syn­da dö­rän söz­ler has köp go­şu­lar. Söz­lük­de iň­lis di­li esasy dil hök­mün­de al­nyp, şol dil­dä­ki söz­le­riň si­no­nimle­ri­hem goş­ulanda, iňlis dilindäki sözleriň sany 25 müň­den gow­rak, türk­men di­lin­dä­ki söz­le­r 22 müň­den gow­rak, türk di­lin­dä­ki söz­le­riň sa­ny 25 mü­ňe go­laý, rus di­lin­dä­ki söz­ler hem 22 müň­den gow­rak­dyr.Söz­lü­gi iş­läp dü­zü­ji­ler gel­jek­de
söz­le­riň sa­ny­ny 100 müň­den ge­çir­me­gi mak­sat edin­ýär­ler.

4 Dilde gürleýän Sözlük: Makul Sözlük Rus dilinde

“Gepleýän” we “Eşidýän” ilkinji Akylly sözlük: Makul Sözlük