2026-njy ýylyň 17-21-nji maýy aralygynda Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň wekiliýeti, Türkmenistanyň Bilim ministriniň orunbasary Azat Ataýewiň ýolbaşçylygynda, Londonda geçiriljek 2026-njy ýyldaky Bilim Bütindünýä Forumyna gatnaşar — bu forum bilim syýasatyny, sanly özgertmeleri, adam kapitalyny ösdürmek we bilim ulgamyna innowasiýalary ornaşdyrmak meselelerini ara alyp maslahatlaşmak üçin öňdebaryjy halkara platformalaryň biridir.
Forumyň ilkinji çäreleri ministrleriň başlangyçlarynyň we bilermenleriň pikir alyşmalarynyň geçirilýän Park Plaza London Westminster Bridge myhmanhanasynda geçirildi. OECD, Kembrij uniwersitetiniň neşirýaty we bahalandyrmasy we Learning Planet instituty tarapyndan guralan ýokary derejeli mejlisde türkmen delegasiýasy ýurduň howanyň üýtgemegine garşy göreşmek we daşky gurşaw bilim ýörelgelerini milli bilim ulgamyna ornaşdyrmak boýunça alyp barýan tagallalaryny tanyşdyrdy.
Forumyň açylyşyndan soň, delegasiýa öz işini Ýelizaweta Patyşa II adyndaky merkezinde dowam etdirdi. Türkmenistandan gelen wekiller ölçeklenip bilýän sanly özgertmä, bilimde 0liderligi ösdürmäge, mugallymçylyk we IT işgärlerini taýýarlamaga we durnukly sanly bilim gurşawyny döretmäge bagyşlanan “Görnüşden hakykata: Apple bilen bilim ulgamlaryny ösdürmek” atly ýöriteleşdirilen seminara gatnaşdylar. Milli howa meýilnamasynyň durmuşa geçirilmegine, “Ýaşyl mekdep” synag taslamasynyň işlenip düzülmegine, şeýle hem döwrebap STEM çemeleşmelerini we uýgunlaşdyrylan bilim gurallaryny ornaşdyrmak üçin UNICEF bilen hyzmatdaşlyga aýratyn üns berildi.
Ikitaraplaýyn birnäçe duşuşyklaryň dowamynda türkmen tarapy hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda milli bilim ulgamyny döwrebaplaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işler bilen tanyşdyrdy. Bilimiň we ylmy işleriň hiliniň ýokarlanmagyny görkezýän anyk netijeler bellenildi: uniwersitetler üçin 80-den gowrak görkezijini öz içine alýan dolandyryş KPI ulgamynyň ornaşdyrylmagy; ýokary okuw jaýlary tarapyndan neşir işleriniň artmagy; ylmy makalalar üçin setirleme derejesiniň ýokarlanmagy; ylmy barlaglaryň täjirleşdirilmegi üçin merkezleriň ösdürilmegi; maglumatlara esaslanýan dolandyryş çözgütlerini kabul etmäge mümkinçilik berýän sanly platformalaryň giňeldilmegi. Şeýle hem, 2026–2052-nji ýyllar üçin Türkmenistanda ýokary bilimi ösdürmegiň strategiýasynyň düzgünleri tanyşdyryldy we Geljegiň hünärleriniň atlasy görkezildi.
“Classera” wekilleri bilen duşuşykda kompaniýanyň bilim portfeli, emeli aň esasyndaky sanly çözgütler, analitiki gurallar we bilim maglumatlaryny integrasiýa edip, şahsy okuw ýollaryny döretmek mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Türkmen tarapy milli sanly çözgütleriň, şol sanda eMekdep platformasynyň çäklerinde durmuşa geçirilen çemeleşmeleri tanyşdyrdy. Taraplar analitika, şahsylaşdyrylan okuw we mugallymlara goldaw bermek boýunça kiçi synag hyzmatdaşlygyny öwrenmek barada ylalaşdylar.
“ClassLink” wekilleri bilim maglumatlarynyň integrasiýasyny, sanly serişdelere elýeterliligi dolandyrmak, bilim platformalarynyň ulanylyşyny seljermek we mekdepler we bilim edaralary üçin dolandyryş panellerini döretmek meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar. Bu çemeleşmeleriň sanly bilim infrastrukturasyny ösdürmek we dolandyryş çözgütleriniň açyklygyny ýokarlandyrmak boýunça Türkmenistanyň tagallalaryna laýyk gelýändigi bellenildi.
“Times Higher Education” bilen geçirilen duşuşykda halkara uniwersitet reýtingleri, baha beriş usulyýeti, türkmen uniwersitetleri barada ygtybarly maglumatlaryň berilmegi, şeýle hem olaryň halkara derejesinde görnükliligini ýokarlandyrmak bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. THE wekilleri Türkmenistanyň ýokary bilimini ösdürmek, ylmy işjeňligi artdyrmak we KPI çemeleşmelerini ornaşdyrmak boýunça alyp barýan işlerine ýokary baha berdiler. Taraplar halkara derejesinde bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak we iň abraýly global reýtinglere gatnaşmaga tarap tapgyrlaýyn öňe gitmek üçin ulgamlaýyn iş üçin bir synag uniwersitetini saýlamagyň mümkinçiligini ara alyp maslahatlaşdylar.
Maslahatyň dowamynda sanly we hünär başarnyklary boýunça halkara sertifikatlaşdyrmagyň talyplaryň, mugallymlaryň we ýaş hünärmenleriň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak üçin möhüm gurala öwrülip biljekdigi nygtaldy. Sertifikatlaşdyrma merkezlerini döretmek, halkara derejesinde ykrar edilen kwalifikasiýalary ornaşdyrmak we hünär synaglaryna we sertifikatlaşdyrma maksatnamalaryna elýeterliligiň durnukly modelini işläp düzmek ýaly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.
Bilim synag gullugynyň (ETS) wekilleri bilen duşuşykda taraplar bilim ölçegleri, standartlaşdyrylan synaglar, açyk okuw netijelerini bahalandyrmak amallary we synaglar we psihometriýa boýunça hünärmenleri taýýarlamak boýunça halkara tejribesini ara alyp maslahatlaşdylar. ETS TOEFL, GRE, TOEIC we Praxis ýaly meşhur synaglary öz içine alýan bilim synaglary we bahalandyrmalary boýunça halkara derejesinde ykrar edilen guramadyr.
Taslama dolandyryş instituty bilen geçirilen gepleşikleriň dowamynda bilim ulgamynda taslama dolandyryşyny ösdürmek bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. Türkmenistan tarapy strategiýalaryň we özgertmeleriň netijeli durmuşa geçirilmegi üçin diňe bir konsepsiýalaryň we maksatnamalaryň däl, eýsem dolandyryş gurallarynyň: taslama ofisleriniň, ýol kartalarynyň, görkezijileriň, töwekgelçilikleriň gözegçiliginiň we ýerine ýetiriliş gözegçiliginiň hem möhümdigini belledi. Amaly dowam hökmünde bilim özgertmelerini we sanly taslamalary dolandyrmak boýunça giriş seminaryny geçirmek teklip edildi.
Matematika mugallymçylygynda emeli aňy ulanmagyň mümkinçilikleri “Matific” wekilleri bilen ara alnyp maslahatlaşyldy. Emeli aňyň şahsy mugallym hökmünde hereket edip, okuwçylara materiallary öz depgininde özleşdirmäge we mugallymlara olaryň ösüşi, kynçylyklary we öwrenmek zerurlyklary barada maglumat almaga kömek edip biljek çözgütleri aýratyn gyzyklanma döretdi. Taraplar okuwçylaryň matematika taýýarlygyny anyklamaga we goldamaga gönükdirilen kiçi synag taslamasynyň mümkinçiligini ara alyp maslahatlaşdylar.
Britaniýa Geňeşi bilen geçirilen duşuşyklarda AELLCA (Merkezi Aziýada iňlis dilini öwrenmegi çaltlaşdyrmak) taslamasynyň netijeleri we geljekki mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Türkmen tarapy taslamanyň tamamlanan tapgyrlary üçin minnetdarlyk bildirdi, bu tapgyrlar iňlis dili mugallymlarynyň we metodistleriniň köpüsine okatmagyň döwrebap çemeleşmeleri bilen tanyşmaga mümkinçilik berdi. Nottingem Trent uniwersitetiniň, NILE — Norwiç dil bilimi institutynyň we Westminster uniwersitetiniň işjeň roly, şeýle hem türkmen hyzmatdaşlary — Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň, D. Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institutynyň we Milli bilim institutynyň işjeň roly bellenildi. AELLCA-nyň mümkinçilikleriniň Türkmenistan bilen Beýik Britaniýanyň arasynda bilim ulgamynda, şol sanda mugallymlary taýýarlamak, okatmagyň usullary, IELTS, akademiki maksatlar üçin iňlis dili we inklýuziw çemeleşmeleri ösdürmek babatda giň hyzmatdaşlyk üçin çaltlandyryjy hökmünde ulanylyp bilinjekdigi nygtaldy.