Türkmenistanyň Bilim ministrliginde Türkmenistanyň Bilim ministriniň orunbasary Azat Ataýewiň Hytaý Halk Respublikasynyň Bilim ministrliginiň wekilçilikli wekiliýeti bilen duşuşygy geçirildi. Hytaý wekiliýetiniň düzümine HHR Bilim ministrliginiň Halkara hyzmatdaşlyk departamentiniň, Hünär we ýokary bilim departamentiniň, şeýle hem Dil bilimi we hyzmatdaşlyk merkeziniň wekilleri girdiler.
Gepleşikleriň dowamynda taraplar türkmen-hytaý bilim hyzmatdaşlygynyň häzirki ýagdaýyny we geljekki mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar. Bilim ulgamyndaky hyzmatdaşlygyň iki ýurduň arasynda berk syýasy-hukuk binýadynda ösdürilýändigi, şol sanda 2023-nji ýylyň maýynda Sian şäherinde geçirilen “Merkezi Aziýa – Hytaý” sammitiniň netijelerine, şeýle hem 2025-nji ýylyň maýynda Urumçi şäherinde geçirilen “Merkezi Aziýa – Hytaý” formatyndaky bilim ministrleriniň birinji duşuşygynda kabul edilen Jarnama esaslanýandygy aýratyn nygtaldy.
Hytaý tarapy hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de birnäçe ugur boýunça giňeltmäge taýýardygyny beýan etdi. Şol ugurlaryň hatarynda dil taýýarlygy, türkmen talyplary üçin talyp haky mümkinçilikleri, bilelikdäki laboratoriýalaryň döredilmegi hem-de “Bir guşak, bir ýol” başlangyjynyň çäklerinde täze bilim platformalarynyň ösdürilmegi görkezildi. Hususan-da, bilelikdäki ylmy-barlag we okuw laboratoriýalaryny döretmek başlangyjyna aýratyn üns berildi.
Duşuşykda dil hyzmatdaşlygy aýratyn orun eýeledi. Hytaý tarapynyň maglumatyna görä, 2005-nji ýyldan bäri Türkmenistana 44 sany hytaý dili mugallymy iberildi, häzirki wagtda bolsa Hytaýdan gelen mugallymlar Türkmenistanyň üç ýokary okuw mekdebinde işini dowam etdirýärler. Şeýle hem 2023-nji ýylda Türkmenistanyň üç ýokary okuw mekdebi bilen hytaý dili mugallymlaryny ibermek boýunça degişli ylalaşyklaryň baglaşylandygy bellenildi. Häzirki wagtda Türkmenistanda hytaý dili 10 mekdepde okadylýar we ony takmynan 6200 okuwçy öwrenýär, şeýle hem 9 ýokary okuw mekdebinde takmynan 1000 talyp hytaý dilini öwrenýär. Mundan başga-da, Pekin daşary ýurt dilleri uniwersitetinde “rus dili + türkmen dili” ugry boýunça talyplar taýýarlanylýar hem-de 2026–2027-nji okuw ýylynda bu ugurdaky talyplaryň Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetinde bir ýyllyk okuw geçmegi meýilleşdirilýär.
Türkmenistanyň tarapy bu hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmäge gyzyklanma bildirdi. Hususan-da, iberilýän mugallymlaryň sanyny artdyrmak, mugallymyň dil taýýarlygyny hünär taýýarlygy bilen utgaşdyrýan “hytaý dili + hünär” görnüşini ornaşdyrmak, şeýle hem HSK standartlaşdyrylan synag ulgamy boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmek teklip edildi. Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institutynyň binýadynda degişli merkezi açmak meselesiniň öwrenilýändigi bellenildi. Şeýle hem Türkmenistanyň tarapy bilim derejesini ölçemegiň giň gerimli hem-de tehnologik taýdan gowy guralan görnüşleriniň biri hökmünde Hytaýyň Gaokao synag ulgamynyň tejribesini öwrenmäge gyzyklanma bildirdi.
Duşuşygyň mazmun taýdan möhüm bölegi emeli aň, kiberhowpsuzlyk we hünär-tehniki bilim ulgamlarynda hyzmatdaşlygyň täze ugurlarynyň ara alnyp maslahatlaşylmagy boldy. Türkmenistanyň tarapy bilim ulgamynda emeli aňy amaly taýdan ulanmak boýunça bilelikdäki başlangyçlary durmuşa geçirmegi, bilelikdäki laboratoriýalary döretmegi, ylmy barlaglary geçirmegi we amaly-usuly seminarlary guramagy teklip etdi. Türkmenistan üçin aýratyn gyzyklanma döredýän ileri tutulýan ugurlar hökmünde emeli aň, kiberhowpsuzlyk, biotehnologiýa, bioinženerçilik, himiýa inženerçiligi, energetika we ýaşyl energetika görkezildi. Şeýle hem bu ugurlary “Merkezi Aziýa – Hytaý” formatynyň çäklerinde göz öňünde tutulýan talyp haky mümkinçiliklerini paýlamakda ileri tutmak teklip edildi.
Hünär bilimi boýunça geçirilen ara alyp maslahatlaşmalaryň dowamynda hytaý tarapy dual taýýarlyk ulgamyndaky tejribesi hem-de kompetensiýa merkezleriniň torunyň işi barada maglumat berdi. Türkmenistanyň tarapy bu teklipleri oňyn kabul edip, olary mundan beýläk-de içgin öwrenmäge taýýardygyny aýtdy.