Türkmen-hytaý ykdysady hyzmatdaşlygy täze hil derejesine çykýar, esasy üns çig maly diňe satyn almakdan we satmakdan güýçli senagat klasterlerini döretmäge gönükdirilýär. Ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň çäginde Hytaýyň iki iri senagat ägirdi — “Puyang Shengyuan Petrochemical Group” we “Shaanxi Yulin Energy Group” — Türkmenistanyň ýangyç-energetika toplumyny düýpli döwrebaplaşdyrmaga gönükdirilen başlangyçlar bilen çykyş etdiler.
Bu ýerde gaz-himiýa, “ýaşyl” energetika hem-de ýokary tehnologiýaly önümçilik zynjyrlaryny döretmek boýunça öň görlüp-eşidilmedik maýa goýumlar barada gürrüň gidýär. Bu bolsa Türkmenistana tebigy baýlyklaryny ýokary goşmaça gymmatly önümlere öwürmäge mümkinçilik berer.
Hytaýyň “Shengyuan Petrochemical Group” kompaniýasy Türkmenistanda gaz-himiýa toplumyny gurmagy teklip edýär
Türkmen-hytaý işewürlik forumynyň çäginde “Puyang Shengyuan Petrochemical Group” kompaniýasynyň prezidenti Wan Siçen Türkmenistanda tebigy gazy toplumlaýyn peýdalanmak boýunça maýa goýum meýilnamasyny tanyşdyrdy. Gurluşyga goýuljak umumy maýa goýum (girdeji salgydyny hasaba almazdan) 9 milliard ABŞ dollary hökmünde bahalandyrylýar.
Taslama tebigy gazy çuňňur gaýtadan işlemek we üç esasy önümçilik zynjyryny döretmäge gönükdirilendir. Olar himiýa senagatyny, oba hojalygyny we energetikany öz içine alýar:
“Tebigy gaz — Metanol we onuň önümleri” zynjyry:
- Esasy önüm: metanol (ýylda 1,8 million tonna)
- Goşmaça önümler: ýokary dykyzlykly polietilen (HDPE/PE) we polipropilen (PP), MTO desgasy arkaly
- Inžiniring bahasy: 6,3 milliard dollar
“Tebigy gaz — Sintetiki ammiak we karbamid” zynjyry:
- Esasy önüm: ýylda 1 million tonna sintetiki ammiak we 1,8 million tonna karbamid öndürmek
- Maksat: oba hojalygyny döwrebaplaşdyrmak we azyk howpsuzlygyny üpjün etmek
- Inžiniring bahasy: 0,6 milliard dollar
Nebit önümleriniň öndürilmegi:
- Taslama ýylda 320 müň tonna nafta, 620 müň tonna dizel ýangyjy we 60 müň tonna suwuklandyrylan gaz (LPG), şeýle hem içerki zerurlyklar üçin wodorod we gurak gaz öndürmäge mümkinçilik berer
- Inžiniring bahasy: 1,1 milliard dollar
Wan Siçen bu taslamanyň amala aşyrylmagy Türkmenistanyň ägirt uly tebigy baýlyklaryny ykdysady ösüşe we senagat taýdan döwrebaplaşdyryşa öwürmäge mümkinçilik berjekdigini belledi. Şeýle hem täze toplumyň işe girizilmegi köp sanly iş orunlaryny döreder, döwlet býujetine salgyt girdejilerini artdyrar we logistika, hyzmatlar hem-de maşyn gurluşygy ýaly degişli pudaklaryň ösüşine itergi berer diýlip garaşylýar.
“Shaanxi Yulin Energy Group” Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygyň täze mümkinçiliklerini meýilleşdirýär
Hytaýyň “Shaanxi Yulin Energy Group” korporasiýasynyň müdiriýetiniň başlygy Gao Syszýun Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy ösdürmegiň giň gerimli strategiýasyny hödürledi. Ol Türkmenistany Merkezi Aziýada Hytaýyň esasy strategiki hyzmatdaşlarynyň biri hökmünde belläp, häzirki döwrüň işewür gatnaşyklary has-da çuňlaşdyrmak üçin täze mümkinçilikleri açýandygyny aýtdy.
Çykyşynyň dowamynda Gao Syszýun Türkmenistanyň baý tebigy serişdeleri bilen “Yulin Energy Group”-yň tehnologiki mümkinçilikleriniň arasynda sinergiýanyň uly potensialynyň bardygyny nygtady. Esasy üns çig mal söwdasyndan çuň senagat hyzmatdaşlygyna geçmäge we ýokary tehnologiýaly önümçilik zynjyrlaryny döretmäge gönükdirildi.
Ol birnäçe strategiki ugurlary öz içine alýan bilelikdäki senagat hyzmatdaşlyk platformalaryny döretmegi teklip etdi:
- Himiýa senagaty: kömür çuňňur gaýtadan işlemek, metanol, olefinler we häzirki zaman plastmassa önümlerini öndürmek boýunça bilelikdäki önümçilik liniýalaryny döretmek.
- Ýeňil senagat we awtoulag pudagy: Türkmenistanyň mümkinçiliklerinden peýdalanyp, Merkezi Aziýada magniý garyndylary we ýeňil awtoulag böleklerini öndürýän önümçilik bazalaryny döretmek.
- “Ýaşyl” ösüş we innowasiýa: “ýaşyl” wodorod, energiýa saklaýyş ulgamlary we ýel-gün gibrid elektrik stansiýalary boýunça bilelikdäki tehnologiýalary ösdürmek. Bu hyzmatdaşlyk iki ýurduň energetika ulgamlarynyň pes uglerodly ösüşini çaltlandyrmaga gönükdirilýär.
- Maýa goýum hyzmatdaşlygy: özara maýa goýum modelini hödürlemek. Hytaýda — türkmen kompaniýalaryna Şensi welaýatyndaky senagat sebitlerinde ýerleşýän taslamalara gatnaşmak mümkinçilikleri hödürlenýär. Türkmenistanda bolsa hytaý tarapy logistika merkezlerini, himiki önümleri paýlaýyş merkezlerini we gaýtadan dikeldilýän energetika desgalaryny gurmaga maýa goýum etmäge taýýardygyny beýan etdi.