Kardeş Türkiye’nin başkenti Ankara’da, Türkmen Kültür ve Sanat Çalışanları Günü ile Mahtumkulu Firaki’yi Anma ve Şiir Günü’nün görkemli törenlerle kutlanması, uzun yıllardır sürdürülen köklü bir gelenek hâline gelmiştir. Bu kutlamaların düzenlenip gelenek hâline gelmesinde, Türkmenistan’ın Ankara Büyükelçiliği ile büyükelçilik bünyesinde faaliyet gösteren Mahtumkulu Araştırma Merkezinin önemli katkıları olmuştur.
Türkiye’de öğrenim gören Türkmen öğrenciler, Türk ve yabancı uyruklu öğrencilerle birlikte bu etkinliklere katılarak kutlamalara çeşitli faaliyetlerle renk katmakta ve onları coşkulu bir şenliğe dönüştürmektedirler.
Her yıl düzenlenen ve gelenek hâline gelen anlamlı etkinliklerden biri de, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümünün Güneybatı Türk Lehçeleri Anabilim Dalında eğitim görerek Mahtumkulu’nun dilini, yani Türkmenlerin ana dili ile edebiyatını derinlemesine öğrenen öğrencilerin mezuniyet töreninde, Mahtumkulu’nun heykeli önünde “mezuniyet cübbesini” giyme törenidir.
Kardeş Türkiye’nin en seçkin yükseköğretim kurumlarından biri olan Ankara Üniversitesi, yaklaşık 80 yıldır bilim ve eğitim alanında kesintisiz hizmet vermektedir. On dokuz fakülteyi bünyesinde bulunduran üniversitenin en köklü akademik birimlerinden biri ise Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesidir.
Bu fakültenin, Türk dünyasının dil ve edebiyatlarını kapsayan en önemli akademik birimlerinden biri Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümüdür. Bölümün başkanlığını, tanınmış Türkolog ve filoloji alanında akademisyen olan Prof. Dr. Fatma Sema Barutcu Özönder üstlenmektedir.
Bölümde, Prof. Dr. Melek Erdem ve Doç. Dr. G. Selcan Sağlık Şahin gibi akademisyenlerin özverili katkılarıyla, Türkmen filolojisine yönelik çeşitli dersler yürütülmekte; Türkmen dil bilimi ve edebiyatına ilişkin bilimsel kaynaklar ile Türkmen şair ve yazarlarının eserleri kapsamlı bir şekilde okutulmaktadır.
Deneyimli Türkolog Prof. Dr. Fatma Sema Barutcu Özönder’in öncülüğü ve katkılarıyla, Ankara Üniversitesinde Türkmen Türkçesi alanında uzmanlaşacak genç araştırmacıların yetiştirilmesine de özel önem verilmektedir.
27 Haziran 2026 tarihinde Türkmenistan’da Kültür ve Sanat Çalışanları ile Mahtumkulu Firaki’nin Şiir Günü törenlerle kutlanmaktadır. Ankara’da düzenlenen Mahtumkulu Şiir Günlerine “bölümümüzün de mütevazı bir bilimsel katkısı olsun” yaklaşımıyla, ilgili bölümde bir hafta içinde iki tez savunması yapılmıştır.
Birinci tez çalışmasının yazarı: Türkmenistan Cumhuriyeti vatandaşı Meyrem Berdiyeva’dır. Ortaöğrenimini Türkmenistan’da tamamlayan Berdiyeva, lisans eğitimini Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümünde tamamlamış; Çağdaş Türk Lehçeleri alanındaki sınavlarda başarılı olarak yüksek lisans programına kabul edilme hakkı elde etmiştir.
Tezin danışmanı: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölüm Başkanı, tanınmış Türkolog ve Filoloji akademisyeni Prof. Dr. Fatma Sema Barutcu Özönder’dir.
Tezin adı: “J.Budenz’in Hive Türk Ağzı Derlemeleri (1865) ve Derlemelerin Diline Temasdilbilim Açıdan Bir Bakış”
Almanya doğumlu olup Macar dilini derinlemesine öğrenen ve bu alanda uzmanlaşmış tanınmış Türkolog Jozsef Budenz’in Hive seyahati sırasında derlediği materyallerin, doğumunun 190. yıl dönümünde bir Türkmen genç araştırmacı tarafından Ankara Üniversitesinde tez olarak savunulması dikkat çekici bir gelişmedir. Türkmen millî şairi Mahtumkulu Firaki’nin de Hive’de üç yıl eğitim aldığı bilinmektedir.
Jüri üyeleri, söz konusu tezin son derece başarılı olduğunu ifade ederek, araştırmacıya yüksek lisans derecesi verildiğini ve bilim dünyasına hoş geldin dileklerini ilettiler.
İkinci tez çalışmasının yazarı: Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı Merve Gün’dür. Ortaöğretim, lisans ve yüksek lisans eğitimini Türkiye’de tamamlayan Gün, uzun yıllar Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni olarak çalışmış; Çağdaş Türk Lehçeleri alanındaki sınavlarda başarılı olarak doktora programına kabul edilme hakkı elde etmiştir.
Tezin danışmanı: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümünde Türkmen Türkçesi öğretim üyesi, Filoloji akademisyeni ve Türk Dil Kurumu muhabir üyesi Berdi Sarıyev’dir.
Tezin Adı: “Türkmen Türkçesi Açıklamalı Sözlüklerinin Yapısal Özelliklerinin (S-1962 ve S-2016) Karşılaştırmalı İncelenmesi”.
Türkmen dilinin sözlükleri üzerine derinlemesine çalışmalar yürüten Merve Gün, hâlen Türk Dil Kurumu tarafından yürütülen sözlük projesinin Türkmen ekibinde aktif olarak yer almaktadır.
Tezin jüri/değerlendirme kurulunda dört profesör ve bir doçent bulunmuş, tez oy birliği ile başarılı bulunarak Merve Gün’e doktor ünvanı verilmiştir.
Türkmenistan’ın Sayın Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov’un liderliğinde, bağımsız ve daimi tarafsız Türkmenistan’da, “bedev atlar diyarı” olarak anılan ülkede, bilim ve eğitime, genç bilim insanlarının yetiştirilmesine ve Türkmen millî düşünürü Mahtumkulu Firaki’ye saygı gösterilmesine özel önem verilmektedir. Türkmenistan’ın Ankara Büyükelçisi Sayın Mekan Işangulıyev’in bu tür törenlere yakından katılarak öğrencilere ve genç araştırmacılara değer vermesi ise kardeş Türkiye Cumhuriyeti’ndeki somut iş birliği ve dostluğun bir yansımasıdır.
Irmak KILIÇ
Ankara Üniversitesi
Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi
Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü
Güneybatı Türk Lehçeleri Anabilim Dalı öğrencisi