Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov, 23 Eylül’de düzenlenen Halk Maslahatı toplantısında ülkenin önümüzdeki yıllara yönelik sosyal ve ekonomik kalkınmasının temel yönlerini belirledi.
Konuşmanın odağında; ekonomik büyüme temposunun korunması, sanayileşmenin sürdürülmesi, petrol-gaz ve kimya komplekslerinin, enerjinin ve tarımın geliştirilmesinin yanı sıra sağlık, eğitim ve sosyal altyapı alanlarında yeni tesislerin inşası yer aldı. 2026 yılı sonunda GSYH büyümesinin %6,3 olması beklenirken, kullanılacak sermaye yatırımları hacminin 41,2 milyar manatı aşması öngörülüyor.
Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov’un Konuşmasından Öne Çıkan Başlıklar
- Türkmenistan’ın GSYH büyümesinin 2026 yılında %6,3 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Cumhurbaşkanı, çeşitli sektörlerdeki üretim artışının etkisiyle ulusal ekonomide belirlenen büyüme temposunun korunduğunu vurguladı.
- 2026 sonuna kadar yaklaşık 5.300 yeni istihdam alanı oluşturulması planlanıyor. Bu durum, Türkmenistan İş Gücü Piyasası Kalkınma Konsepti 2030 çerçevesinde yeni işletmelerin inşası ve mevcut işletmelerin modernizasyonu ile doğrudan bağlantılıdır.
- Ülkenin kalkınmasına yönelik sermaye yatırımlarının hacmi 2026 yılında 41,2 milyar manatı aşacak. Kaynakların üretim ve sosyal altyapı tesislerinin inşasına ve modernizasyonuna yönlendirilmesi öngörülüyor. Cumhurbaşkanı, Türkmenistan’ın 2027 Yılı Sosyal ve Ekonomik Kalkınma ve Yatırım Programı’nın hazırlanması talimatını verdi.
- Devlet bütçesinden inşaat sektörüne ayrılan kaynakların %68,5’i üretim tesislerine, %31,5’i ise sosyal tesislere yönlendiriliyor. Bütçe finansmanının öncelikli alanları arasında eğitim, sağlık, kültür ve üretim altyapısının geliştirilmesi yer alıyor.
- Petrol ve gaz sektöründe büyük altyapı projelerinin uygulanmasına devam ediliyor. Türkmenistan–Afganistan–Pakistan–Hindistan boru hattının Serhetabat–Herat güzergahındaki bölümü hızla döşeniyor; Türkmenbaşı Petrol Rafinerileri Kompleksi’ndeki yeni tesislerin inşası ve Seydi Rafinerisi’nin modernizasyonu sürdürülüyor.
- 2026 yılında Galkınış doğalgaz sahasının geliştirilmesinde dördüncü aşamaya başlandı. Bu kapsamda, yıllık 10 milyar metreküp ticari gaz kapasitesine sahip modern bir tesis inşa ediliyor. Yeni tesiste 1.000’den fazla yeni istihdam sağlanması planlanıyor.
- Yapı malzemeleri sanayisinde 2026 yılında Lebap vilayetinin Köytendağ ilçesinde (etrap) yeni bir tesisin faaliyete geçmesi planlanıyor. Tesis, yapı karışımları ve alçıpan ürünleri üretecek.
- Kimya sanayisinde bir dizi yeni proje hayata geçiriliyor. Balkan vilayetinin Türkmenbaşı ilçesinde üre üretim kompleksi, Türkmenabat’ta ise mineral gübre üretim kompleksi inşa ediliyor. Daşoğuz vilayetinin Garaşsızlık ilçesinde azotlu gübre üretim kompleksi, “Balkanabat” fabrikasında teknik iyot, brom ve karbon siyahı (teknik karbon) üretim tesisi ve “Guwlyduz” işletmesinde çeşitli tuzların üretimine yönelik bir imalathane kurulması planlanıyor.
- 2026 yılında Balkan vilayetinin Kızılarvat ilçesinde hibrit rüzgar-güneş santralinin devreye alınması planlanıyor. Aynı zamanda Türkmenbaşı ilçesinde kombine çevrim santralinin inşası devam ediyor.
- Ulaştırma altyapısının geliştirilmesine devam ediliyor. Türkmenbaşı–Karaboğaz–Kazakistan sınırı otoyolu hızla inşa edilirken, 2026 yılında Aşkabat–Daşoğuz otoyolunun rekonstrüksiyonuna başlanması planlanıyor.
- Arkadağ şehrinin ikinci etap inşası sürdürülüyor. Proje, ülkenin ilk “akıllı” şehrinin altyapısını daha da geliştirmeyi öngörüyor ve modern şehir kompleksleri oluşturmaya yönelik uzun vadeli programın bir parçası olarak değerlendiriliyor.
- Tarım sektöründe, Daşoğuz vilayetinde 60 bin ton sanayi tipi pamuk tohumunu işleyecek ve bitkisel yağ üretecek bir tesisin temelinin atılması planlanıyor.
- 2026 yılında Tarım Bakanlığı araştırma enstitüleri için ortak bir laboratuvar kompleksinin hizmete açılması planlanıyor. Tesis; tarım, hayvancılık ve tohumculuk alanlarındaki araştırmaları geliştirmeyi amaçlıyor.
- Türkmen tahıl üreticileri 2026 yılında 1,4 milyon tondan fazla tahıl hasat etti. 2026 yılı sonunda 1,25 milyon ton pamuk toplanması bekleniyor. İpekçilik sektöründe ise 2.100 tondan fazla koza üretildi.
- Türkmenistan, 2027 yılında Sırbistan’da düzenlenecek EXPO 2027 Dünya Sergisi’ne ulusal pavyonuyla katılacak.
- Ulaştırma ve haberleşme sektöründe altyapının modernizasyonu ve transit imkanlarının genişletilmesi devam ediyor. Yapay zeka teknolojilerinin kullanımı ve dijital hizmet yelpazesinin genişletilmesine yönelik uluslararası deneyimler inceleniyor; ulusal deniz ticaret filosunun modernizasyonu sürdürülüyor.
- Sağlık alanında 2026 yılında dört büyük tesisin açılması planlanıyor: Aşkabat’ta Uluslararası Pediatri Merkezi, Uluslararası Onkoloji Bilimsel ve Klinik Merkezi ve Diş Sağlığı Merkezi ile Ahal vilayetindeki “Arçman” sanatoryumunun ek tedavi binası.
- Yakın gelecekte bölgelerde 50 kırsal sağlık evi ve kırsal sağlık merkezinin temelinin atılması planlanıyor.
- Ayrıca yeni uzmanlaşmış tıbbi kurumların inşası planlanıyor: Mari, Balkan ve Lebap vilayetlerinde uluslararası düzeyde üç onkoloji merkezi; Daşoğuz vilayetinde bir tüberküloz (ftiziyatri) hastanesi; Mari’de Bölge Genel Hastanesi ve Kızılarvat, Köneürgenç, Kerki ile Yolöten ilçelerinde ilçeler arası genel hastaneler.
- Eğitim ve gençlik politikası alanında modern eğitim kurumlarının inşasına devam edilecek. Cumhurbaşkanı, 2031 Yılına Kadar Devlet Gençlik Politikası Alanındaki Devlet Programı’nın önemine dikkat çekti.
- Uluslararası alanda Türkmenistan, tarafsızlık politikasını ve BM ile iş birliğini teşvik etmeye devam edecek. Cumhurbaşkanı, bu yıl Türkmenistan’ın girişimiyle BM Genel Kurulu tarafından iki kararın kabul edildiğini belirtti: Tarafsızlık politikasının rolü ve 2028 yılının Uluslararası Hukuk Yılı ilan edilmesi.