Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov, Başkan Donald Trump‘ın daveti üzerine, “Orta Asya + ABD” zirvesine katılmak üzere çalışma ziyareti için Amerika Birleşik Devletleri’ne gitti.
Hatırlatmak gerekir ki, devlet başkanları düzeyindeki ilk zirve 19 Eylül 2023 tarihinde New York’ta gerçekleşmişti. Zirveye ABD Başkanı Joe Biden ile birlikte Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan liderleri katılmıştı. Bu, C5+1 formatı (Orta Asya – ABD) çerçevesinde bu düzeydeki ilk buluşmaydı.
6 Kasım 2025’te Washington’da yapılacak olan bu zirve, en üst düzeydeki ikinci buluşma olacak. Zirve, C5+1 formatının 10. yıldönümüne denk getirildi ve ABD Başkanı Donald Trump‘ın katılımıyla gerçekleştirilecek.
“Orta Asya – ABD” işbirliği formatı 2015 yılında işlemeye başladı. O tarihten bu yana çeşitli alanlarda düzenli bakanlar toplantıları ve çalışma grubu oturumları yapıldı.
Dışişleri Bakanları düzeyindeki ilk zirve, 26 Eylül 2015 tarihinde New York’ta, BM Genel Kurulu kulisinde gerçekleşti. Toplantıya ABD Dışişleri Bakanı John Kerry ve beş Orta Asya devletinin Dışişleri Bakanları katıldı. Toplantı sonucunda, ilerideki etkileşimin temelini atan Ortak Ortaklık ve İşbirliği Bildirisi kabul edildi.
2022 yılında C5+1 formatının faaliyetlerini koordine etmek üzere bir Sekretarya kuruldu.
Başlıca Konular
Görüşmelerin ana başlıkları güvenlik, ekonomi, enerji, ulaşım, iklim değişiklikleriyle ilgili olumsuz etkileri en aza indirme ve diğer konuları içeriyordu.
- Güvenlik: Terörizm, aşırıcılık, uyuşturucu kaçakçılığı, insan ticareti ile mücadele ve Afganistan’daki durumun istikrara kavuşturulması. Amerikan tarafı, bu alanlardaki işbirliğinin önemini vurguladı ve sınırların ve kolluk kuvvetlerinin güçlendirilmesi için destek teklif etti.
- Ekonomi ve Yatırımlar: Ticaret koridorlarının geliştirilmesi, kilit sektörlere (madencilik, enerji, tarım) ABD yatırımlarının çekilmesi. 2023 yılında doğrudan iş dünyası diyaloğu için B5+1 iş platformu faaliyete geçirildi.
- Enerji ve Ulaşım: Çin’i Orta Asya üzerinden Avrupa’ya bağlayan Trans-Hazar Ulaştırma Koridoru‘nun (Orta Koridor olarak da adlandırılır) tartışılması. Altyapının modernleştirilmesi ve “yeşil” enerjinin geliştirilmesine odaklanılması.
- İklim ve Ekoloji: İklim değişikliğine adaptasyon, su kaynakları yönetimi ve yenilenebilir enerji kaynaklarının geliştirilmesi alanlarında işbirliği.